Wiadomości wstępne
- Autor
- Sławomir Mrożek
- Gatunek
- Opowiadanie satyryczne
- Czas akcji
- Czas nieokreślony, krótki epizod
- Miejsce akcji
- Okolica rozstawianego cyrku
Pigułka wiedzy
Kogut marzy o karierze i zgłasza się do pracy w cyrku, podając się za lwa. Jego wyobrażenie o własnej wielkości zderza się z oceną dyrektora. Przez upór odrzuca szansę na występy w cyrku. Opowiadanie ośmiesza wygórowane ambicje, które utrudniają rozpoznanie własnych możliwości.
Geneza
Opowiadanie Artysta znalazło się w zbiorze Małe prozy, wydanym w 1990 roku w Krakowie przez Oficynę Literacką.
Bohaterowie
Kogut
Główny bohater pragnie artystycznego sukcesu i uznania. Wyobraża sobie karierę znacznie przekraczającą jego możliwości. Jest próżny i skupiony na prestiżu, jaki kojarzy mu się z wybraną rolą. Propozycję występów w roli koguta uważa za upokarzającą.
Śmieszy przede wszystkim to, że zwyczajny ptak uważa się za potężnego drapieżnika. Antropomorfizacja, czyli nadanie zwierzęciu ludzkich cech, pozwala opisać człowieka, który tak mocno wierzy w swoje wyobrażenia o sobie, że odrzuca ocenę innych.
Lis
Towarzysz Koguta zachowuje większy dystans do jego planów. Swoimi krótkimi uwagami studzi jego zapał. To on zamyka opowiadanie komentarzem o ambicji artysty. Jego słowa są ironiczne: brzmią jak usprawiedliwienie bohatera, ale tak naprawdę wyśmiewają jego zachowanie.
Dyrektor cyrku
Przeprowadza rozmowę z kandydatem i sprawdza jego umiejętności. Zachowuje uprzejmy ton nawet wtedy, gdy słyszy zaskakujące deklaracje. Ocenia przydatność Koguta do konkretnego występu i przedstawia mu możliwość zatrudnienia zgodną z tym, kim rzeczywiście jest.
Narrator
Bezpośredni uczestnik wydarzeń, który towarzyszy Kogutowi i Lisowi. Mówi w pierwszej osobie. Obserwuje rozmowę z dyrektorem, a potem pyta bohatera o powód jego decyzji. Nie rozumie uporu Koguta i swoim pytaniem umożliwia Lisowi wypowiedzenie puenty.
Streszczenie właściwe
Ogłoszenie i plany kariery
Kogut znajduje w gazecie ogłoszenie cyrku poszukującego zwierząt. Postanawia się zgłosić. W drodze z Lisem i narratorem marzy o pieniądzach, sławie, zagranicznych podróżach i kontrakcie z wytwórnią filmową Metro Goldwyn Mayer. Lis dodaje uwagę o powrocie z zagranicy.
Rozmowa z dyrektorem
Dyrektor przyjmuje Koguta na zewnątrz, przy rozstawianym namiocie. Lis i narrator zostają w pobliżu. Kandydat przedstawia się jako lew, a po pytaniu zdziwionego dyrektora dopuszcza również możliwość bycia tygrysem. Dyrektor prosi go o zaprezentowanie ryku.
Próba i odrzucona szansa
Kogut ryczy najlepiej, jak potrafi. Dyrektor uznaje jednak, że inni lepiej nadają się do tej roli. Mógłby zaangażować kandydata jako koguta. Bohater obraża się i traktuje tę propozycję jak żądanie udawania ptaka. Rozmowa kończy się bez zatrudnienia.
Powrót i komentarz Lisa
W drodze powrotnej Kogut jest ponury i milczy. Narrator pyta, dlaczego chciał występować jako lew. Odpowiada za niego Lis, pytając narratora, czy widział kiedyś artystę bez ambicji.
Motywy
Motywy do tej lektury są w przygotowaniu.
