Cudowny chłopak

Wiadomości wstępne

Autor

R.J. Palacio

Gatunek

Powieść obyczajowa

Czas akcji

Współczesność, jeden rok szkolny

Miejsce akcji

Nowy Jork

Pigułka wiedzy

August Pullman po latach nauki w domu rozpoczyna piątą klasę. Jego odmienny wygląd wywołuje ciekawość i niechęć części uczniów, ale w szkole znajduje także przyjaciół. Powieść pokazuje ten sam rok z perspektywy Augusta oraz kilku bliskich mu młodych osób, odsłaniając ich własne trudności. Pod koniec roku August otrzymuje szkolny medal i owację na stojąco.

Geneza

Powieść ukazała się w 2012 roku pod tytułem Wonder i była debiutem powieściowym R.J. Palacio. Autorka wcześniej zajmowała się projektowaniem okładek książek. Inspiracją stało się spotkanie dziewczynki z widoczną różnicą w budowie twarzy przed lodziarnią. Reakcja małego syna pisarki i jej własne zakłopotanie skłoniły ją do zastanowienia się, jak podobne sytuacje przeżywa dziecko będące obiektem cudzych spojrzeń.

Do rozpoczęcia pracy przyczyniła się również piosenka Wonder Natalie Merchant, przywołana w polskim motcie pod tytułem Cud. Palacio, przygotowując powieść, zapoznawała się z informacjami o wrodzonych różnicach twarzoczaszki.

Bohaterowie

August „Auggie” Pullman

Dziesięciolatek rozpoczynający naukę w piątej klasie szkoły Beechera. Ma wrodzone różnice w budowie twarzy i przez to przeszedł liczne operacje. Interesuje się przedmiotami ścisłymi, grami oraz Gwiezdnymi wojnami. Jest dowcipny, spostrzegawczy i wrażliwy na cudze reakcje. Potrzebuje przyjaźni i samodzielności, choć czasem ukrywa swoje przeżycia przed rodzicami. W ciągu roku szkolnego nawiązuje bliskie relacje, przeżywa zawód i stopniowo zyskuje pewność siebie.

Olivia „Via” Pullman

Starsza siostra Augusta, uczennica liceum. Kocha brata i staje w jego obronie, ale cierpi z powodu odsuwania własnych potrzeb na dalszy plan. Chce być poznawana jako odrębna od brata osoba. Zmiana szkoły przynosi jej kryzys dawnej przyjaźni, nową grupę znajomych oraz związek z Justinem. W szkolnym przedstawieniu zastępuje Mirandę w głównej roli.

Jack Will

Kolega Augusta ze szkoły. Pochodzi z rodziny mniej zamożnej niż rodziny wielu uczniów szkoły Beechera. Początkowo pomaga Augustowi na prośbę wicedyrektora, a później naprawdę go lubi. Chęć przypodobania się Julianowi prowadzi go jednak do okrutnych słów o przyjacielu. Gdy rozumie, że August wszystko usłyszał, przeprasza go i odbudowuje znajomość. Sam doświadcza później wykluczenia przez szkolną grupę.

Summer

Koleżanka Augusta, która sama postanawia z nim usiąść podczas lunchu. Jest życzliwa, bezpośrednia i lojalna. Nie rezygnuje z przyjaciela pod wpływem obietnicy popularności. Jej ojciec, wojskowy, nie żyje. Jej podpowiedź pomaga Jackowi zrozumieć przyczynę zerwania znajomości z Augustem.

Julian Albans

Uczeń szkoły Beechera, który prześladuje Augusta. Przy dorosłych potrafi zachowywać się uprzejmie, natomiast wobec kolegów posługuje się aluzjami, wyzwiskami i naciskiem grupy. Organizuje wykluczenie Jacka, chcąc odciągnąć go od Augusta. Z czasem traci wpływ na część uczniów. Jego rodzice postanawiają przenieść go do innej szkoły.

Miranda

Dawna przyjaciółka Vii, silnie związana z Augustem i całą rodziną Pullmanów. Po rozwodzie rodziców czuje się samotna. Na obozie opowiada o Auggiem tak, jakby był jej bratem, i zdobywa dzięki temu uwagę. Zmienia wygląd oraz grono znajomych, oddalając się od Vii. W dniu przedstawienia odstępuje jej główną rolę. Spotkanie po spektaklu otwiera drogę do odnowienia relacji.

Justin

Chłopak Vii, zainteresowany muzyką i teatrem. Gra na skrzypcach i występuje w szkolnym przedstawieniu. Dostrzega ciepło rodziny Pullmanów, którego brakuje mu w jego własnym domu. Z troską odnosi się do Augusta i reaguje, gdy Julian wraz z kolegami zaczepia Jacka. Uczy się rozumieć także sprzeczne uczucia Vii wobec sytuacji rodzinnej.

Mama Augusta

Matka Augusta i Vii, która przez lata uczyła syna w domu oraz opiekowała się nim podczas leczenia. Zachęca go do rozpoczęcia szkoły, chociaż sama boi się jego zranienia. Jej silne skupienie na Auguście wpływa na relację z córką. Stopniowo przyjmuje do wiadomości rosnącą samodzielność obojga dzieci.

Ojciec Augusta

Ojciec Augusta i Vii, często rozładowujący napięcie żartami. Początkowo ma większe obawy przed posłaniem syna do szkoły niż jego żona. Wspiera dzieci i troszczy się o rodzinę. Pod koniec roku przyznaje, że wyrzucił hełm kosmonauty, za którym August ukrywał twarz. Wyjaśnia synowi, że brakowało mu widoku jego twarzy, którą kocha.

Pan Tushman

Wicedyrektor szkoły Beechera, który organizuje przyjęcie Augusta do szkoły. Traktuje go jako pełnoprawnego ucznia i broni tego stanowiska w e-mailu do matki Juliana. Rozpoznaje stopniowo skalę konfliktów wśród dzieci. Podczas uroczystości rozdania świadectw wyróżnia Augusta medalem za odwagę i wpływ na szkolną społeczność.

Pan Browne

Nauczyciel angielskiego. Wprowadza comiesięczne wskazania, nad którymi uczniowie zastanawiają się w pracach pisemnych. Zachęca ich do życzliwości, odpowiedzialności i samodzielnego formułowania zasad. Pod koniec roku prosi, aby podczas wakacji przesyłali mu własne myśli na pocztówkach.

Charlotte

Uczennica oprowadzająca Augusta po szkole wraz z Jackiem i Julianem. Jest uprzejma i reaguje na niektóre zaczepki, lecz obawia się otwartego konfliktu z grupą. Przekazuje Jackowi informacje o działaniach Juliana i przygotowuje listę uczestników szkolnego konfliktu.

Amos

Kolega ze szkoły. Z czasem sprzeciwia się działaniom Juliana. Podczas zielonej szkoły zdecydowanie broni Augusta i Jacka przed starszymi chłopcami. Po ucieczce uspokaja Augusta i okazuje mu bliskość.

Streszczenie właściwe

Część I. August

Dziesięcioletni August Pullman ma odmienną budowę twarzy, która przyciąga spojrzenia i wywołuje niechęć części ludzi. Dotąd uczył się w domu, ponieważ często chorował i przeszedł 27 operacji. Podczas odwiedzin u swojego najlepszego przyjaciela, Christophera, August słyszy o planowanym zapisaniu go do piątej klasy szkoły Beechera. Christopher trzy lata wcześniej przeprowadził się do Bridgeport, lecz chłopcy nadal się przyjaźnią.

Podczas wizyty w szkole August poznaje wicedyrektora, pana Tushmana, oraz pracującą w sekretariacie panią Garcię. Jack Will, Julian i Charlotte oprowadzają go po budynku. Julian zadaje niegrzeczne pytania o jego twarz i podważa jego umiejętności. Jack i Charlotte reagują na zaczepki. Mimo obaw August postanawia rozpocząć naukę.

Pierwszego dnia Jack siada obok Augusta w klasie, a pani Petosa prosi uczniów o przedstawienie się. Pan Browne przedstawia pierwsze miesięczne wskazanie, dotyczące wyboru dobroci. Podczas lunchu do samotnego Augusta dosiada się Summer. Rozmawiają o swoich imionach i wymyślają letni stolik, przy którym mogą siadać także inni życzliwi uczniowie.

August stopniowo przyzwyczaja się do szkolnych obowiązków i zaprzyjaźnia z Jackiem. Dziesiątego października obchodzi urodziny; zaprasza całą klasę, choć przychodzi tylko część uczniów. August zauważa, że koledzy unikają dotykania go, a Tristan po przypadkowym kontakcie biegnie umyć ręce. Dopiero w części opowiadanej przez Summer okazuje się, że uczniowie nazywają to zabawą w trąd.

W Halloween August w ostatniej chwili rezygnuje z zapowiadanego kostiumu Boby Fetta i zakłada zeszłoroczne przebranie Krwawego Krzyku. Nierozpoznany przez kolegów słyszy, jak Jack mówi, że na jego miejscu odebrałby sobie życie. Jack tłumaczy też znajomość z nim prośbą wicedyrektora. August wychodzi z klasy z płaczem i zgłasza pielęgniarce ból brzucha. Mama zabiera go do domu. Chłopiec odmawia powrotu do szkoły.

Część II. Via

Via opisuje życie rodziny skupione wokół zdrowia Augusta. Kocha brata, lecz często odsuwa własne potrzeby na dalszy plan. Wspomina pobyt u babuni podczas jednej z jego operacji. Babunia poświęcała jej całą uwagę i zapewniała o szczególnej miłości. Wkrótce potem zmarła.

Początek liceum przynosi Vii rozpad dawnej przyjaźni. Po wakacyjnym obozie Miranda zmienia swój wygląd i oddala się od niej, nadal jednak utrzymując kontakt z Ellą. Obie dołączają do grupy popularnych uczniów. Via początkowo spędza przerwy samotnie, potem zaprzyjaźnia się z Eleanor i poznaje Justina.

Halloween przypomina Vii rocznicę śmierci babuni. Rano dziewczyna płacze, więc mama pozwala jej zostać w domu. Zamierzają wspólnie obejrzeć film, lecz te plany przerywa telefon od szkolnej pielęgniarki, która informuje o złym samopoczuciu Augusta. Po powrocie brata Via zauważa, że nie chodzi jedynie o ból brzucha. August opowiada jej, co usłyszał od Jacka.

Via pomaga bratu założyć kostium Boby Fetta i namawia go do wspólnego halloweenowego wyjścia. Później przekonuje go do powrotu na lekcje. Wyjaśnia, że może chodzić do szkoły bez utrzymywania przyjaźni z Jackiem. August ostatecznie się zgadza.

Część III. Summer

Summer wyjaśnia, że sama wybrała przyjaźń z Augustem. Początkowo usiadła obok niego, ponieważ było jej przykro, że jadł samotnie. Szybko odkryła jednak, że dobrze się z nim rozmawia i bawi. Gdy August podejrzewa, że poprosił ją o to wicedyrektor, stanowczo zaprzecza.

Na przyjęciu u Savanny Summer dowiaduje się, że mogłaby dołączyć do popularnej grupy, gdyby przestała spotykać się z Augustem. Nie zgadza się na ten warunek. Dzwoni do mamy i prosi o wcześniejsze odebranie z przyjęcia.

Podczas pracy nad projektem o Egipcie August odwiedza Summer. Dowiaduje się, że jej ojciec był wojskowym i nie żyje. Rozmawiają o śmierci i jego twarzy. Podczas otwarcia szkolnego muzeum egipskiego Jack pyta Summer, dlaczego August go unika. Summer szepcze mu tylko: „Krwawy Krzyk”.

Część IV. Jack

Jack wspomina prośbę wicedyrektora o pomoc w przyjęciu Augusta do szkoły. Początkowo nie chciał się zgodzić. Pamiętał wcześniejsze spotkanie przy lodach, podczas którego przestraszył się wyglądu chłopca. Zgodził się pomóc, gdy zrozumiał, że podobnie mogą reagować inni uczniowie.

W szkole Jack naprawdę lubi Augusta, jego żarty i wspólną pracę. Po Halloween nie rozumie, dlaczego przyjaciel go odrzuca. Wreszcie odczytuje wskazówkę Summer i przypomina sobie własne słowa. Uświadamia sobie, że August usłyszał rozmowę z Julianem.

Podczas przydzielania par do projektu Julian obraża Augusta i nakłania Jacka do zmiany partnera. Jack uderza go w twarz. Zostaje zawieszony na dwa dni i pisze list z przeprosinami. Matka Juliana podważa obecność Augusta w szkole, lecz wicedyrektor odpiera jej zarzuty w e-mailu. Później Jack przeprasza Augusta w rozmowie przez internet. Chłopcy godzą się.

Po powrocie do szkoły Jack spotyka się z niechęcią kolegów. Charlotte wyjaśnia mu, że Julian namawia chłopców do odsunięcia się od niego. Summer zaprasza Jacka do stolika, przy którym je z Augustem. Następnego dnia pokazuje chłopcom przygotowaną przez Charlotte listę uczestników konfliktu. Widać na niej, kto popiera każdą ze stron, a kto pozostaje neutralny.

Jack odwiedza Augusta, aby przygotować wspólny projekt na wystawę naukową. Chłopcy pracują nad lampą zasilaną ziemniakami. Via początkowo chłodno traktuje Jacka, pamiętając jego zachowanie wobec brata. Podczas wizyty poznaje on również Justina, chłopaka Vii.

Część V. Justin

Justin poznaje Augusta. Mimo wcześniejszych wyjaśnień Vii jest zaskoczony wyglądem jej brata, ale wita się z nim uprzejmie. Podczas kolejnych spotkań obserwuje serdeczność Pullmanów i porównuje ją z dystansem we własnej rodzinie.

Za namową Vii Justin zgłasza się do szkolnego przedstawienia Nasze miasto i otrzymuje główną rolę. Via zostaje dublerką Mirandy. Pomaga chłopakowi ćwiczyć tekst.

Odprowadzając Jacka na autobus, Justin widzi zaczepki Juliana, Henry’ego i Milesa. Nakazuje im zostawić chłopca w spokoju. Podczas prób Justin dowiaduje się od Mirandy, że od dawna zna ona rodzinę Pullmanów. Później Via wyznaje mu, że ukrywa przedstawienie przed rodziną: boi się przyjścia Augusta i nie chce, aby w nowej szkole kojarzono ją przede wszystkim z bratem. Justin ją uspokaja.

Część VI. August

Za lampę zasilaną ziemniakami August i Jack otrzymują najwyższe oceny. Szkolny konflikt stopniowo wygasa: uczniowie tracą zainteresowanie działaniami Juliana, a Amos powstrzymuje kolejną zaczepkę. Kończy się także zabawa w trąd.

Pogarszający się słuch sprawia, że August potrzebuje aparatu słuchowego. Początkowo martwi się jego wyglądem. Po włączeniu urządzenia słyszy jednak znacznie wyraźniej, a koledzy nie okazują nadmiernego zainteresowania. Chłopiec przestaje się nim przejmować.

Mama odkrywa, że Via ukrywała przedstawienie, i kłóci się z córką. Przy kolacji August oskarża siostrę o wstydzenie się go. Spór przerywa nagłe pogorszenie stanu Daisy. Mama zabiera suczkę do weterynarza. Via przeprasza brata i zapewnia go o swojej miłości. Badania wykazują, że Daisy ma duży guz. Rodzice decydują o uśpieniu jej, aby skrócić cierpienie. Cała rodzina przeżywa jej śmierć.

Via przynosi rodzicom i Augustowi bilety na Nasze miasto. Na scenie zastępuje Mirandę w głównej roli. Przedstawienie wzrusza widzów, którzy nagradzają aktorów owacją na stojąco. Po spektaklu rodzina gratuluje Vii i Justinowi. Via mówi, że Miranda źle się poczuła przed występem.

Część VII. Miranda

Miranda wspomina wakacje po rozwodzie rodziców. Na obozie czuła się samotna i opowiadała zmyślone historie o rodzinie. Podawała Augusta za swojego brata, zdobywając zainteresowanie innych. Po powrocie odsunęła się od Vii i zbliżyła do Elli.

Miranda zapisuje się na zajęcia teatralne, widząc na liście nazwisko Vii. Gdy nauczyciel chce wystawić Człowieka-słonia, opowieść o człowieku ze zniekształconym ciałem, sprzeciwia się ze względu na Augusta. Ponownie przedstawia go jako swojego brata. Nauczyciel zmienia sztukę na Nasze miasto, a Miranda otrzymuje główną rolę kobiecą.

Miranda tęskni za Pullmanami. Dzwoni do Augusta i rozmawia z nim o szkole oraz kolegach. Chłopiec nie wie o zerwaniu jej przyjaźni z Vią. Miranda nie opowiada mu szczegółowo o konflikcie.

Na premierę nie przychodzi nikt z bliskich Mirandy. Gdy dostrzega rodzinę Vii na widowni, udaje, że źle się czuje i oddaje koleżance główną rolę. Po spektaklu spotyka Augusta. Pullmanowie zapraszają ją na wspólną kolację; Via obejmuje dawną przyjaciółkę i również zachęca ją do przyjścia.

Część VIII. August

August jedzie z klasą na trzydniową zieloną szkołę do rezerwatu Broarwood w Pensylwanii. Julian rezygnuje z wyjazdu. August obawia się spania poza domem, lecz pierwszy dzień przebiega spokojnie. Drugiego wieczoru uczniowie uczestniczą w plenerowym seansie z dziećmi z innych szkół. Jack nie chce czekać w kolejce do toalety, więc razem z Augustem odchodzi do lasu. W drodze powrotnej spotykają grupę starszych uczniów.

Eddie wyśmiewa Augusta i blokuje mu drogę. Jack staje w obronie przyjaciela, a Eddie przewraca go na ziemię. August próbuje osłonić Jacka i powstrzymać napastników. Amos, Henry i Miles przychodzą im z pomocą. Kolega Eddiego szarpie Augusta za kaptur, a Amos rzuca się na Eddiego. Chłopcy uciekają; Henry chwyta Augusta za rękę i prowadzi go w ciemności. Po ucieczce okazuje się, że August stracił aparat słuchowy. Koledzy pocieszają go i bezskutecznie szukają urządzenia.

Po powrocie do domu August opowiada mamie o części wydarzeń związanych z napaścią. Pełną relację odkłada do powrotu taty i Vii. Tata i Via przyprowadzają szczeniaka, któremu rodzina nadaje imię Misiek. W szkole Amos, Henry i Miles traktują Augusta jak członka swojej grupy. Pan Tushman informuje go o odnalezieniu zniszczonego aparatu w szafce Eddiego i o planowanym przeniesieniu Juliana do innej szkoły.

W drodze na uroczystość rozdania świadectw ojciec przyznaje, że wyrzucił dawny hełm kosmonauty, za którym August ukrywał twarz. Wyjaśnia, że brakowało mu widoku twarzy syna, którą kocha. Chłopiec początkowo się gniewa, lecz wybacza ojcu.

Podczas uroczystości August otrzymuje medal Henry’ego Warda Beechera. Publiczność nagradza go owacją na stojąco. Później chłopiec pozuje do zdjęć z bliskimi i kolegami, a następnie idzie z nimi do domu na ciasto. Po drodze dziękuje mamie za posłanie go do szkoły.

Motywy

Motywy do tej lektury są w przygotowaniu.