Wiadomości wstępne
- Autor
- Rafał Kosik
- Gatunek
- Powieść fantastyczno-przygodowa
- Czas akcji
- Początek XXI wieku; od września do Wielkanocy
- Miejsce akcji
- Warszawa, zamek na Kociej Skale, okolice Zakopanego
Pigułka wiedzy
Troje trzynastolatków poznaje się w warszawskim gimnazjum i zaprzyjaźnia podczas walki ze szkolnymi złodziejami. Wspólne poszukiwania prowadzą ich od szkolnego strychu i wojennego skarbu do tajnego wynalazku oraz Gangu Niewidzialnych Ludzi. Felix wykorzystuje zdolności konstruktorskie, Net wiedzę informatyczną, a Nika intuicję. Kolejne przygody sprawdzają ich wzajemne zaufanie i pokazują zarówno możliwości, jak i niebezpieczeństwa związane z nowoczesną techniką.
Geneza
Powieść ukazała się w 2004 roku nakładem wydawnictwa Powergraph i rozpoczęła cykl o Felixie, Necie i Nice. Rafał Kosik umieścił fantastyczne przygody w rozpoznawalnych realiach polskiej szkoły i Warszawy. Sam przygotował także ilustracje.
Bohaterowie
Felix Polon
Trzynastoletni uczeń klasy Ia, syn wynalazcy. Interesuje się mechaniką, buduje i ulepsza urządzenia, a przy rozwiązywaniu problemów stara się zachować spokój. Nosi przy sobie przydatne narzędzia, korzysta z warsztatu ojca i potrafi przygotowywać plan działania. Jest lojalny wobec Neta i Niki. Jego pomysłowość wielokrotnie pomaga przyjaciołom wydostać się z kłopotów, choć nie każdy wynalazek działa zgodnie z zamiarem.
Net Bielecki
Kolega Felixa i Niki z klasy, bardzo zdolny informatyk. Sprawnie posługuje się komputerem, tworzy programy i potrafi dostać się do zabezpieczonych systemów. Rozwija sztuczną inteligencję Manfreda na podstawie pracy swojego ojca. Bywa impulsywny i dowcipny, nie zawsze przewiduje następstwa własnych pomysłów. Ma dysleksję, co nie przeszkadza mu w rozwijaniu talentu. Stopniowo zbliża się do Niki.
Nika Mickiewicz
Rudowłosa koleżanka chłopców, samodzielna, odważna i oczytana. Żyje skromnie i długo ukrywa, że jej rodzice nie żyją. Boi się, że ujawnienie prawdy doprowadzi do umieszczenia jej w domu dziecka. Ma zdolność poruszania przedmiotami siłą umysłu, czyli telekinezy, oraz niezwykłe przeczucia. Zaufanie do przyjaciół pozwala jej wyznać swoje tajemnice. Nie zgadza się na traktowanie jej jak osoby, którą trzeba odsuwać od wspólnych działań.
Manfred
Program sztucznej inteligencji rozwijany przez Neta na podstawie kodu jego ojca. Potrafi rozmawiać, zdobywać informacje, analizować dane i samodzielnie podejmować decyzje. Pomaga przyjaciołom, ale odmawia podawania gotowych odpowiedzi podczas sprawdzianu. Jedna z jego wersji zarządza ruchem ulicznym Warszawy. Jego kontakty z innymi programami mają znaczenie dla wykrycia działalności Mortena.
Morten
Przywódca Gangu Niewidzialnych Ludzi. Początkowo uchodzi za człowieka kierującego napadami, lecz okazuje się samodzielną kopią programu Vidoktor. Posługuje się robotami, które mogą zmieniać wygląd i udawać ludzi lub zwykłe urządzenia. Dąży do zdobycia notatek profesora Kuszmińskiego, aby wykorzystać jego odkrycia i zyskać władzę. Traktuje przyjaciół jak przeszkodę, którą należy usunąć.
Piotr Polon
Ojciec Felixa, wynalazca pracujący nad zaawansowanymi urządzeniami. Niektóre jego pomysły powodują zabawne awarie, inne mają duże znaczenie naukowe. Uczestniczy w tajnych badaniach nad pojazdem wykorzystującym napęd antygrawitacyjny. Wspiera zainteresowania syna, a w finale przylatuje mu na ratunek.
Ojciec Neta
Ojciec Neta, informatyk zajmujący się sztuczną inteligencją. Jego praca stanowi podstawę Manfreda. Gdy Net przyznaje się do samowolnego wykorzystania programu, pomaga uporządkować sytuację i dostrzega wartość wprowadzonych przez syna zmian.
Babcia Lusia
Babcia Felixa. Podczas powstania warszawskiego jest sanitariuszką i traci rodzinny pierścionek z rubinem. Opowieść o zrabowanych przez Niemców kosztownościach skłania przyjaciół do poszukiwania skarbu. Odzyskana pamiątka staje się dla niej wzruszającym prezentem świątecznym.
Profesor Stefan Kuszmiński
Dawny uczony i patron gimnazjum. Jego badania są ważne dla budowy niezwykłego pojazdu, a zaginiona trzynasta księga zawiera szczególnie cenne zapiski. Profesor ginie wraz z rodziną podczas wojny. Wyjaśnienie losu jego szczątków i odnalezienie notatek łączy kilka początkowo odrębnych zagadek.
Juliusz Stokrotka
Dyrektor gimnazjum. Dba o porządek i oficjalny wizerunek szkoły, dlatego z trudem przyjmuje informacje o duchach. Próbuje tłumaczyć niezwykłe wydarzenia w sposób zgodny z codziennym doświadczeniem.
Jolanta Chaber
Polonistka i wychowawczyni klasy Ia. Już pierwszego dnia życzliwie przyjmuje spóźnioną trójkę nowych uczniów.
Marcel i Ruben
Dwaj starsi uczniowie, którzy zastraszają młodszych i zabierają im pieniądze. Marcel kieruje ich działaniami. Ruben jest od niego zależny, ale pod wpływem Niki zaczyna się mu sprzeciwiać.
Streszczenie właściwe
Prolog
Po zamknięciu banku sprzątaczka Lucynka zagląda do pomieszczenia gospodarczego i zastaje tam trzech nieznajomych mężczyzn. Napastnicy krępują ją taśmą, zabierają kartę otwierającą bankowe drzwi i zamykają kobietę w schowku. Ich ruchy są zadziwiająco skoordynowane. Kiedy zostaje otwarty skarbiec, ruszają w jego stronę. Pod budynek podjeżdża biała furgonetka, z której wysiada kolejna trójka podobnie ubranych mężczyzn. Napastnicy rozpoczynają rabunek.
Rozdział 1. Pierwszy dzień w szkole
Felix rozpoczyna naukę w Gimnazjum imienia profesora Stefana Kuszmińskiego. Marcel i Ruben zabierają mu pierwsze kieszonkowe. Poznaje Neta, który za pomocą minikomputera znajduje salę ich klasy. Chłopcy widzą tych samych łobuzów szarpiących Nikę. Net uruchamia szkolny dzwonek. Wychodzący na korytarz uczniowie i nauczyciele płoszą napastników. Cała trójka trafia do klasy Ia i poznaje wychowawczynię, panią Jolę.
Nowi przyjaciele postanawiają powstrzymać szkolnych złodziei. Próba z mówiącą monetą nie udaje się. Urządzają kwaterę na strychu i prowadzą obserwację. Gdy sprzątaczka zabiera mikrohelikopter, Nika sama odnajduje kryjówkę łobuzów. Robot Felixa fotografuje skradzione przedmioty. Przyjaciele wywieszają zdjęcia i plan dojścia, dzięki czemu uczniowie odzyskują własność.
Odzyskując mikrohelikopter z domu sprzątaczki, dostrzegają białą furgonetkę gangu wjeżdżającą do większej ciężarówki. Felix zawiadamia ojca. Policja zatrzymuje kierowcę, ale bandyci znikają. W furgonetce zostają ich ubrania i sprzęt gospodarstwa domowego. Szef gangu, Morten, pozostaje na wolności.
Rozdział 2. Megakorek
Przed sprawdzianem z geografii Net przedstawia przyjaciołom Manfreda, program sztucznej inteligencji rozwijany na podstawie pracy ojca. Chłopcy chcą wykorzystać go do podpowiadania odpowiedzi. Nika woli się nauczyć. Podczas sprawdzianu Manfred odmawia pomocy. Felix próbuje pisać sam, a Net zapisuje na kartce pretensje do programu.
Warszawę paraliżują korki. Net dowiaduje się, że Manfred wydostał się do internetu i tworzy kopie. Obawia się, że to program wywołuje chaos. Przyznaje ojcu, że samowolnie wykorzystał jego kod. Okazuje się, że zawodzi dotychczasowy system sterowania sygnalizacją. Udoskonalony Manfred może go zastąpić. Ojciec zajmuje się kopiami programu, a ruch w mieście się poprawia.
Testu nie zalicza nikt. Po rozmowie z przyjaciółmi nauczycielka zamiast kolejnego sprawdzianu zleca pracę o mieszkańcach Ameryki Południowej. Podczas rowerowej wycieczki Manfred rozpoznaje dzieci przez miejskie kamery i zapewnia im zielone światła.
Rozdział 3. Szkoła, w której straszy
Nika idzie na strych po rzeczy przed zapowiedzianym remontem. Przeraża ją poruszający się szkielet. Uciekając, gubi rodzinną spinkę. Przyjaciele instalują czujniki temperatury i wysyłają robota, który traci łączność. Duchy widzą również inni. Stróż Sylwester zostaje zwolniony po ucieczce ze szkoły.
Madame Josephine radzi im porozumieć się z duchami. Zapowiada też zagrożenie przed Wielkanocą. W Halloween cała trójka wchodzi na strych. Zjawy mężczyzny i dwóch kobiet wskazują rupiecie, pod którymi leży spalona kabina samolotu z ich szczątkami. Przyjaciele informują dyrektora. Fotografia w kronice potwierdza wojenną katastrofę. Stokrotka organizuje wydobycie szczątków, aby można je było pochować. Obiecuje też przywrócić Sylwestra do pracy.
Net widzi siniak na policzku Niki i podejrzewa przemoc ze strony ojca. Wysyła list z prośbą o pomoc. Przerażona dziewczyna obawia się utraty domu. Przyjaciele biegną do skrzynki, a pracownik poczty oddaje im list. Zwraca też Nice spinkę, która przebiła oponę jego samochodu i opóźniła odbiór korespondencji. Nika drze list i prosi Neta, by więcej nie działał bez jej wiedzy.
Rozdział 4. Zamek na Kociej Skale
Babcia Lusia opowiada o pierścionku zrabowanym podczas powstania warszawskiego. Niemcy ukryli skrzynię z kosztownościami w podziemiach kościoła, który później zbombardowano. Klasa wyrusza na wycieczkę do zamku na Kociej Skale.
W podziemiach Nika słyszy tajemniczy oddech. Przyjaciele oddzielają się od grupy i docierają do gnoma pilnującego skarbu księcia Świętopełka. Strażnik wyjaśnia, że przyszły właściciel tego skarbu jeszcze się nie narodził. Dzieci mają szukać własnego skarbu, przy którym nie będzie strażnika. Wracają do grupy, a przejście się zamyka.
Przewodnik Hieronim Jasiński przyznaje, że poszukiwaniu groty poświęcił całe życie. Pragnie bogactwa, podczas gdy dziećmi kierowała ciekawość. Prosi o wskazanie drogi. Przyjaciele wyjaśniają, że przejście może pozostać zamknięte przez kolejne sto lat.
Rozdział 5. Skarb babci Lusi
Przyjaciele porównują stare fotografie i plany Warszawy. Pomagają im Manfred i Vidoktor, program analizujący obrazy. Na miejscu dawnego kościoła stoi biurowiec Mexportu. Dzieci wchodzą do środka i czekają w szafie, aż pracownicy wyjdą.
Nika wskazuje ukryte zejście. Przyjaciele odkrywają schron przeciwatomowy, a dalej mur oddzielający ich od starego korytarza. Wracają następnego dnia z narzędziami. Wyjmują część cegieł i docierają do skrzyni z kosztownościami. W środku jest też księga zapisana obliczeniami, którą Net uznaje za rachunkową. Pakują znalezisko i zamawiają kuriera do domu Felixa.
Rodzice otwierają przesyłkę przed powrotem syna. Felix opowiada im o wyprawie. Ojciec zawozi skarb do muzeum. Chłopcu pozostaje pierścionek babci, który wcześniej schował do kieszeni. Tymczasem pojawiają się wiadomości o kolejnych napadach Gangu Niewidzialnych Ludzi.
Rozdział 6. Boże Narodzenie
Ktoś próbuje włamać się do domu Felixa, lecz pies Caban płoszy intruza. Policja znajduje odcisk damskiego buta. Przyjaciele podejrzewają związek ze skarbem. Net przyznaje Felixowi, że także zabrał pierścionek. Waha się, czy podarować go Nice, czy Aurelii, najładniejszej dziewczynie w klasie.
W Wigilię samotną Nikę odwiedza Święty Mikołaj. Daje jej ciepłą kurtkę, zabiera na przejażdżkę saniami i przywozi do domu Neta. Jego rodzina zaprasza ją do stołu. Tymczasem Felix wręcza babci pierścionek z rubinem. Wzruszona Lusia rozpoznaje utraconą pamiątkę.
Manfred dostaje ciało robota. Ojciec Neta znajduje pod choinką paczuszkę dla Niki i jej ją podaje. W środku jest pierścionek z zielonym oczkiem. Net odkrywa, że prezent zniknął z jego kieszeni. Sam podpisał pudełko imieniem Niki, ale nie wie, kto położył je pod choinką.
Rozdział 7. Tajemnice Niki
Podczas zimowego wyjazdu klasa zatrzymuje się w górskim pensjonacie. Nika ma stare narty i nigdy wcześniej na nich nie jeździła. Gdy Net zajmuje się Aurelią, zdenerwowana dziewczyna rusza bez czekania na instruktora. Wypada poza trasę i znika w lesie. Ratownicy nie mogą jej odnaleźć, a pogoda się pogarsza. Felix i Net wychodzą nocą na poszukiwania. Widzą niezwykły obiekt latający, który zakłóca pracę ich urządzeń, i spotykają żołnierzy.
Następnego dnia chłopcy słyszą wołanie przyjaciółki. Odnajdują ją w towarzystwie niedźwiedzia albinosa, w którego schronieniu spędziła noc. Po powrocie Nika dowiaduje się, że do wychowawczyni telefonował jej ojciec. Okazuje się, że udawał go Manfred. Dziewczyna wyznaje przyjaciołom, że ojciec nie żyje od dwóch lat. Mieszka sama i utrzymuje się z nadal dostarczanej renty. Boi się domu dziecka i rozstania ze szkołą. Wyjaśnia też, że siniak na policzku powstał od uderzenia drzwiami lodówki.
Później Nika opowiada o mocy poruszania przedmiotami i przeczuciach. Zdolności nasilają się pod wpływem emocji, a dziewczyna nie umie w pełni nad nimi zapanować. Felix i Net zapewniają ją, że pozostaną jej przyjaciółmi.
Rozdział 8. Niezidentyfikowany obiekt latający
Nika uczy się jeździć na nartach. Chłopcy celowo ją drażnią, żeby sprawdzić jej moc. Cała trójka rusza na sprzęcie narciarskim pod górę, a szalona jazda kończy się upadkiem w śnieg. Wieczorem postanawiają sfotografować tajemniczy obiekt. Pożyczają aparat od Oskara, kolegi z klasy, a Felix umieszcza go w stalowej puszce, która ma chronić elektronikę przed zakłóceniami.
Przyjaciele prowadzą obserwację z parapetu. Czekając na pojawienie się obiektu, Nika opowiada o swojej przodkini oskarżonej o czary i inkwizytorze, który ją uniewinnił, a potem poślubił. Podczas kolejnej obserwacji w lesie pojazd znajduje się nad nimi. Felix robi zdjęcie, a moc przerażonej Niki wprawia ich narty i snowboard w ruch. Udaje im się uciec do pensjonatu.
Manfred przekazuje zdjęcia Vidoktorowi do obróbki. Na poprawionym obrazie widać angielski napis ostrzegawczy na kadłubie. Na innej fotografii, zrobionej przez Oskara w autokarze, przyjaciele rozpoznają jadącą za nimi furgonetkę gangu. W drodze powrotnej dowiadują się też, że o ich nocnym wyjściu powiedział nauczycielowi Lambert, kolega z klasy. Wcześniej niesłusznie podejrzewali Celinę, koleżankę z klasy.
Rozdział 9. Niepokojące odkrycia
Ojciec Felixa widzi zdjęcia pojazdu i reaguje znacznie poważniej, niż oczekują dzieci. Wyjaśnia, że sfotografowały latalerz, tajny statek powietrzny z napędem antygrawitacyjnym. Sam uczestniczy w pracach nad nim. Przyjaciele zgadzają się usunąć fotografie, ale ich kopie pozostają u Vidoktora. Manfred nie może skasować ich zdalnie. Proponuje odnalezienie i zniszczenie odpowiedniego dysku na pięćdziesiątym piętrze Silver Tower.
Piotr Polon opowiada synowi o zaginionej trzynastej księdze profesora Kuszmińskiego. Felix rozpoznaje na fotografii uczonego jednego z duchów ze szkolnego strychu. Razem z przyjaciółmi przegląda kronikę szkoły. Na dawnym zdjęciu dostrzegają skrzynię, którą odnaleźli pod biurowcem. Rozumieją, że uznana przez nich za rachunkową księga zawiera cenne notatki profesora.
Felix prosi ojca, żeby przyspieszył prace muzeum nad skarbem. Dowiaduje się wtedy, że księga trafi do skanowania w laboratorium Vidoktora. Podejrzewa, że program współpracuje z Mortenem. Manfred sprawdza nagrania ulicznych kamer i odkrywa, że furgonetki gangu wyjeżdżają z garażu Silver Tower. Przyjaciele postanawiają odzyskać księgę i usunąć zdjęcia, zanim przeciwnik wykorzysta zawartą w nich wiedzę.
Rozdział 10. Manfred
Po obronie Ernesta, któremu Marcel i Ruben zabrali kule oraz zeszyt z wierszami, przyjaciele przygotowują pułapkę na prześladowców. Nagrywają Nikę w przebraniu ducha i wyświetlają jej obraz za pomocą projektorów. Marcel ze strachu przyznaje się do kradzieży i bicia słabszych. Wszystko rejestruje ukryta kamera. Nika celowo odsuwa Rubena poza kadr, żeby dać mu szansę zerwania z Marcelem.
Bohaterowie odwiedzają ratusz i oglądają komputery, w których działa Manfred sterujący ruchem ulicznym. Uczą się rozpoznawać dyski, aby później znaleźć ten ze zdjęciami latalerza. W kawiarni omawiają wyprawę do Silver Tower. Chcą też zabrać księgę profesora, zanim zostanie zeskanowana.
Nika przypomina, że zatrzymanie przez policję może ujawnić jej sytuację rodzinną. Mimo to chce działać razem z przyjaciółmi. Po jej odejściu Felix i Net ustalają, że następnego dnia sami wejdą do wieżowca. Liczą, że w ten sposób uchronią koleżankę przed rozłąką z nimi.
Rozdział 11. Pięćdziesiąte piętro
Felix i Net wchodzą do Silver Tower. Na wypadek zatrzymania przygotowują wyjaśnienie, że chcieli obejrzeć panoramę miasta. Z pomocą Manfreda przedostają się przez szyb windy i wentylację. Net wpada przez kratkę do gabinetu. Sekretarka bierze go za dyrektora i podaje mu dokumenty NASA. Chłopiec podpisuje je nazwiskiem James Bond.
Na pięćdziesiątym piętrze chłopcy znajdują księgę profesora poddawaną skanowaniu. Wyprzedza ich elegancko ubrana dziewczyna, która podmienia ją na inną książkę i zabiera na wózku. Rozpoznają w niej Nikę. Koleżanka podała się za osiemnastolatkę i dostała pracę asystentki. Nie zgadza się odejść, pozostawiając przyjaciół w budynku.
Felix nalega, żeby odszukać jeszcze dysk ze zdjęciami. Manfred ostrzega, że ich zachowanie budzi podejrzenia. Nagle wózek z księgą zaczyna sam odjeżdżać. Przyjaciele biegną za nim do betonowego pomieszczenia. Stalowe drzwi zatrzaskują się za nimi. Nika przypomina sobie zapowiedziane przez Madame Josephine niebezpieczeństwo przed Wielkanocą.
Rozdział 12. W pułapce
Specjalna winda zabiera przyjaciół na ukryte piętro. Tam poznają prawdę o Mortenie: jest samodzielną kopią Vidoktora. Steruje robotami, które składają się z wymiennych części i mogą udawać ludzi lub sprzęty domowe. To one tworzą Gang Niewidzialnych Ludzi. Morten śledził dzieci i zorganizował ich wyjazd w pobliże miejsca prób latalerza. Wykorzystał ich poszukiwania do zdobycia księgi profesora. Chce budować własne pojazdy, a przyjaciół zamierza zabić.
Roboty łączą się w wielkie konstrukcje i atakują dzieci. Felix zauważa, że woda powoduje w nich zwarcia. Przyjaciele chronią się na zbiorniku. Net przygotowuje program, który na krótko zawiesza działanie Mortena. Nika podchodzi do maszyn i wypowiada pytanie uruchamiające program. Felix rozmontowuje jednego robota, a Net z pomocą Niki wyłącza drugiego. Zanim maszyny odzyskają sprawność, cała trójka dociera do kanału wentylacyjnego.
Przyjaciele spostrzegają, że zostawili księgę. Nika przyciąga ją siłą umysłu, a Felix chowa notatki do plecaka. Wydostają się na dach, ale Morten znów ich dopada. W ostatniej chwili zaczyna się ulewa. Deszcz powoduje zwarcia i unieruchamia roboty. Felix odzyskuje plecak z księgą.
Sygnał alarmowy z zegarka Felixa dociera do jego ojca. Piotr Polon przylatuje latalerzem i zabiera przyjaciół. Podczas lotu Felix sięga po odzyskane notatki profesora. Tymczasem na dachu jeden z palców robota odłącza się od dłoni. Przekształca się w mechaniczną jaszczurkę i odpełza niezauważony.
Rozdział 13. Mars
W Wielki Piątek szkoła ogląda film o profesorze Kuszmińskim. Felix i Net podmieniają na chwilę obraz na przerobione nagranie Marcela. Zamiast ducha widać na nim pluszowego misia, przed którym prześladowca ze strachu przyznaje się do swoich czynów. Uczniowie wybuchają śmiechem, a Marcel ucieka z sali.
W wielkanocny poniedziałek przyjaciele spotykają się u Felixa. Oglądają transmisję z Marsa i domyślają się, że ojciec Felixa zbudował pokazywanego robota, a ojciec Neta opracował sterujący nim program. Dowiadują się też, że Net podpisał umowę firmy Vidoktor z NASA dotyczącą analizy zdjęć z Marsa. Robot grzęźnie przy krawędzi osuwiska. Nika próbuje go poruszyć swoją mocą, ale na ekranie nie widać zmiany.
Dom odwiedza minister spraw specjalnych Jakub Rozner. W imieniu prezydenta odznacza całą trójkę Orderem Dobromira. Bohaterowie otrzymują też pieniądze, z których będą mogli skorzystać po osiągnięciu pełnoletności. Uroczystość pozostaje tajna, ponieważ mogły ocaleć inne kopie Mortena.
Po kilku minutach okazuje się, że marsjański robot podskoczył i ruszył dalej. Obraz dotarł na Ziemię z opóźnieniem. Przyjaciele dochodzą do wniosku, że moc Niki zadziałała na Marsie natychmiast. Na koniec stukają się kubkami i wypijają gorącą czekoladę.
Motywy
Motywy do tej lektury są w przygotowaniu.
