Wiadomości wstępne
- Autor
- Halina Poświatowska
- Gatunek
- Wiersz miłosny
- Czas akcji
- Nie dotyczy
- Miejsce akcji
- Nie dotyczy
Pigułka wiedzy
Młoda kobieta przedstawia miłość jako doświadczenie, które poruszyło jej ciało i pozostawiło ból. Nazywa siebie Julią, nawiązując do bohaterki dramatu Szekspira. Po utracie uczucia czuje się wewnętrznie postarzała, choć nadal żyje. Młody wiek bohaterki kontrastuje tu z poczuciem starości wywołanym cierpieniem.
Geneza
Utwór znalazł się w debiutanckim tomie Hymn bałwochwalczy z 1958 roku. Nie ma osobnego tytułu, dlatego rozpoznaje się go po incipicie, czyli początkowych słowach. Ważnym odniesieniem jest dramat Williama Szekspira Romeo i Julia. Poświatowska wykorzystuje znaną historię miłosną, by opisać odmienny los współczesnej bohaterki.
Bohaterowie
Kobieta nazywająca siebie Julią
Jest osobą mówiącą i bohaterką utworu. Początkowo określa swój wiek jako dwadzieścia trzy lata. Opowiada o doznanym uczuciu i rozpaczy po jego utracie. Szekspirowskie imię nadaje osobistemu doświadczeniu wymiar rozpoznawalny także dla innych ludzi.
Miłość
Uczucie zostaje przedstawione jak samodzielna siła, która pojawia się, zmienia stan bohaterki i odchodzi. Ta personifikacja pozwala skupić uwagę na przeżyciach kobiety.
Streszczenie właściwe
Miłość odczuwana całym ciałem
Bohaterka zaczyna od przedstawienia siebie i wieku. Wspomina uczucie przez smak oraz reakcje organizmu: przyspieszone bicie serca i pobudzenie zmysłów. Porównanie do gorzkiej kawy oddaje zarówno przyjemność intensywnego doznania, jak i niepokój oraz ból. Miłość jest czymś fizycznie odczuwalnym. Jej odejście gwałtownie zamyka pierwszą część wspomnienia.
Balkon i bezskuteczne przywoływanie
Ponowne przedstawienie się otwiera obraz kobiety na wysokim balkonie. To wyraźna aluzja literacka do spotkań kochanków u Szekspira. Tutaj balkon jest miejscem samotnego oczekiwania. Powtarzane wezwania do powrotu oddają rozpacz, a usta zagryzione do krwi świadczą o tym, że cierpienie psychiczne ma cielesny wymiar. Odpowiedzią na wołanie jest brak powrotu miłości.
Wewnętrzna starość i dalsze życie
W finale kobieta przedstawia się po raz trzeci i tym razem mówi, że ma tysiąc lat. To hiperbola, czyli celowe wyolbrzymienie, które wyraża ogrom zmęczenia. Ta sama osoba czuje się po stracie zupełnie odmieniona. Tysiąc lat może także sugerować ponadczasowość jej losu: kolejne zakochane osoby rozpoznają siebie w historii Julii, a literacki wzorzec trwa dłużej niż życie pojedynczego człowieka.
Ostatnie stwierdzenie potwierdza trwanie bohaterki przy życiu. Otwiera pytanie, jak dalej istnieć z doświadczeniem, które tak silnie zmieniło człowieka.
Budowa i kompozycja
Powracająca formuła imienia porządkuje trzy etapy wyznania: wspomnienie miłości, bezskuteczne przywoływanie jej i dalsze życie po stracie. Krótkie wersy, przerwane składniowo wypowiedzenia i oszczędna interpunkcja nadają wyznaniu rytm urywanej mowy. Zakończenie pozostawia los bohaterki otwarty, podczas gdy bohaterka Szekspira umiera.
Motywy
Motywy do tej lektury są w przygotowaniu.
