Wiadomości wstępne
- Autor
- Janusz Christa
- Gatunek
- Komiks humorystyczny i przygodowy
- Czas akcji
- Legendarne dawne czasy; wiosna
- Miejsce akcji
- Gród Mirmiła, okoliczne lasy i Łysa Góra
Pigułka wiedzy
Kajko i Kokosz są wojami kasztelana Mirmiła i bronią jego grodu przed zbójcerzami, czyli rycerzami rozbójnikami. Ich władca marzy o lataniu, dlatego wyrusza z przyjaciółmi do szkoły prowadzonej przez czarownice. Hegemon, wódz zbójcerzy, wykorzystuje nieobecność obrońców, aby zaatakować gród. Gród ratuje latający taran, na którym przyjaciele wracają z Łysej Góry.
Geneza
Janusz Christa stworzył zarówno scenariusz, jak i rysunki komiksu. Cykl Kajko i Kokosz rozpoczął się w 1972 roku w gazecie „Wieczór Wybrzeża”. Szkoła latania ukazała się w 1975 roku w „Świecie Młodych”, a pierwsze wydanie albumowe opublikowano w 1981 roku. Humor komiksu bierze się między innymi z tego, że w dawnym grodzie pojawiają się sprawy z naszych czasów: szkolne egzaminy, przepisy ruchu czy reklamy pojazdów.
Bohaterowie
Kajko
Niewysoki, odważny i rozsądny woj Mirmiła. Szybko zauważa zagrożenia i potrafi znaleźć wyjście z trudnej sytuacji: ratuje towarzyszy przed zbójcerzami, zachowuje porcję maści na niebezpieczny moment i wymyśla podstęp, by przechytrzyć chciwego karczmarza. Przyjaźni się z Kokoszem i wspiera kasztelana podczas wyprawy.
Kokosz
Potężnie zbudowany woj, przyjaciel Kajka i siostrzeniec Jagi. Jest bardzo silny, ale wygodny, łakomy i skłonny do narzekania; nawet podczas napadu najbardziej zajmuje go posiłek. Bywa porywczy i wpada na ryzykowne pomysły, jednak w walce z przeciwnikami jest wielkim wsparciem dla przyjaciół.
Mirmił
Kasztelan, czyli zwierzchnik grodu, i mąż Lubawy. Łatwo się zniechęca, wyolbrzymia cierpienie i lubi okazywać rozpacz, lecz pragnienie latania czyni go wyjątkowo upartym. Jego pochopne decyzje sprowadzają kłopoty, ale umiejętność zdobyta na Łysej Górze pomaga później uratować mieszkańców.
Lubawa
Żona Mirmiła, kobieta stanowcza i praktyczna. Troszczy się o męża, ale też przypomina mu o obowiązkach i skutkach jego rozkazów. Sprzeciwia się niebezpiecznej wyprawie do szkoły latania; podczas nieobecności kasztelana pozostaje w zagrożonym grodzie.
Jaga
Czarownica, ciotka Kokosza i żona Łamignata, mieszkająca w leśnej chacie. Jest zaradna, zna zaklęcia i pomaga bliskim, choć jej czary mogą prowadzić do zabawnych pomyłek. Dodaje mężowi wiary we własne siły, próbuje uczyć Mirmiła latania i przybywa z pomocą obrońcom grodu.
Łamignat
Zbój o ogromnej sile, który odbiera bogatym dobra i dzieli się nimi z ubogimi. Wiosną wmawia sobie osłabienie, dlatego Jaga daje mu fujarkę mającą przywracać moc. Łamignat bardzo wierzy w jej działanie, chociaż potrafi wykazać się wielką siłą również bez grania.
Hegemon
Wódz zbójcerzy, rycerzy rozbójników żyjących z napadów i grabieży. Pragnie zdobyć gród Mirmiła, używa podstępu i chętnie słucha pochwał podwładnych. Przebiera się za kupca, aby nakłonić kasztelana do wyprawy i usunąć z grodu jego najskuteczniejszych obrońców.
Kapral
Pomocnik Hegemona, zajmujący się musztrą i dowodzeniem zbójcerzami. Wymaga posłuszeństwa i głośnego wychwalania wodza. Podczas kolejnych nieudanych napadów jego wojownicze rozkazy okazują się znacznie mniej skuteczne niż spryt przeciwników.
Gdaś
Kruk związany z Jagą, który obserwuje wydarzenia w lesie. Przekazuje wiadomości o zagrożeniu i pojmaniu Łamignata. Dzięki niemu czarownica dowiaduje się o działaniach zbójcerzy i może pospieszyć z pomocą.
Dyrektorka szkoły latania
Czarownica kierująca szkołą na Łysej Górze. Zgadza się przyjąć Mirmiła na przyspieszony kurs i pilnuje porządku na terenie szkoły. Surowo reaguje na nocną wyprawę Kajka i Kokosza oraz na ich żart z napisu na szkolnej tablicy.
Streszczenie właściwe
Fujarka dla Łamignata
Nad jeziorem, niedaleko grodu Mirmiła, mieszkają Jaga i Łamignat. Zbój skarży się na wiosenne osłabienie i twierdzi, że brakuje mu siły nawet do uniesienia maczugi. Żona przekonuje go, że jest zdrowy, po czym daje mu fujarkę i zapewnia, że instrument zapewni mu ogromną moc. Łamignat natychmiast odzyskuje pewność siebie i rusza do lasu.
W pobliskiej warowni zbójcerze ćwiczą pod rozkazami Kaprala i wychwalają Hegemona. Ich wódz wybiera kilku podwładnych na nocną wyprawę.
Noc poza bramą grodu
Mirmił wraca z nieudanego polowania razem z Kajkiem i Kokoszem. Brama grodu jest już zamknięta, a strażnik przestrzega rozkazu samego kasztelana, zabraniającego otwierania jej przed świtem. Wędrowcy udają się w stronę chaty Jagi, lecz po drodze Łamignat bierze ich w ciemności za odpowiednich do obrabowania podróżnych. Dopiero po bójce rozpoznaje znajomych i przeprasza.
Zamieszanie wykorzystuje oddział zbójcerzy, który napada na całą grupę. Rozbójnicy zabierają konie i odzież, a potem wycofują się z łupem. Łamignat rozpacza nad utratą fujarki, choć bezwiednie okazuje przy tym swoją niezwykłą siłę. Kajko odnajduje porzucony instrument, a ograbieni przyjaciele czekają do rana na możliwość powrotu do grodu.
Rozkaz Mirmiła i napad zbójcerzy
Po powrocie kasztelan skarży się Lubawie na cierpienia. Żona przypomina mu, że zamknięta brama była skutkiem jego własnego zarządzenia. Rozgniewany Mirmił wydaje nowy rozkaz: odtąd wejście do grodu ma pozostawać stale otwarte. Wiadomość dociera do zbójcerzy, którzy bez zbroi i w przebraniu przenikają do środka.
Napastnicy dzielą się na grupy i atakują dwór oraz gospodę. Kajko osłania Mirmiła i Lubawę, strącając na przeciwników ciężki świecznik, po czym wyprowadza ich z zagrożonego miejsca. Kokosz początkowo zajmuje się jedzeniem, ale gdy zbójcerze przeszkadzają mu w posiłku, rozprawia się z nimi. Napad kończy się porażką rozbójników, a Hegemon zaczyna szukać innego sposobu zdobycia grodu.
Podstęp wędrownego kupca
Hegemon pojawia się u Mirmiła jako wędrowny kupiec i opowiada o możliwościach latania. Wzbudza w kasztelanie ogromny zachwyt oraz pragnienie wzniesienia się w powietrze. Wspomina szkołę prowadzoną przez czarownice na Łysej Górze. Jego plan polega na wywabieniu Mirmiła razem z Kajkiem i Kokoszem, bez których gród będzie znacznie słabszy.
Lubawa protestuje przeciwko wyprawie, lecz Mirmił uporczywie powraca do nowego marzenia. Przyjaciele przypominają sobie, że Jaga także zna czary, i prowadzą do niej kasztelana. Liczą, że lekcje u znajomej czarownicy pozwolą zaspokoić jego ciekawość bez dalekiej podróży.
Nieudana lekcja u Jagi
Jaga przypomina sobie zasady latania i demonstruje zaklęcie uruchamiające miotłę. Mirmił próbuje samodzielnego lotu, ale zupełnie nie radzi sobie ze sterowaniem. Rozbija się o chatę i niszczy dom czarownicy. Obolały wraca do łóżka, a Kajko i Kokosz sądzą, że przygoda zakończy jego zainteresowanie lataniem.
Przebrany Hegemon odwiedza go ponownie i przekonuje, że właściwych umiejętności może nauczyć tylko szkoła na Łysej Górze. Kasztelan postanawia tam wyruszyć mimo protestów Lubawy. Zabiera Kajka i Kokosza, pozostawiając mieszkańców bez najważniejszych wojów.
Kłopoty w drodze na Łysą Górę
Podróż utrudnia Mirmiłowi bolący ząb. Bohaterowie trafiają do kowala, który zajmuje się również wyrywaniem zębów. Kasztelan boi się zabiegu, a Kokosz próbuje nakłonić go do odwagi. Niedosłyszący kowal bierze jednak słowa Kokosza za zgłoszenie się do leczenia i usuwa ząb właśnie jemu. Z walki z rozgniewanym Kokoszem wychodzi ze zniszczoną kuźnią, więc za naprawy zatrzymuje wóz podróżnych; dalej muszą iść pieszo.
Tymczasem Hegemon, zadowolony z powodzenia podstępu, wraca w kupieckim przebraniu do swojej warowni. Na drodze zatrzymuje go Łamignat i rabuje jako bogatego podróżnego. Upokorzony wódz pragnie teraz również zemścić się na zbóju, podczas gdy jego ludzie przygotowują następny atak.
Nauka Mirmiła i wybryk jego towarzyszy
Na Łysej Górze Mirmił zostaje przyjęty na przyspieszony kurs. Poznaje teorię oraz praktyczne zasady poruszania się w powietrzu. Kajko i Kokosz nudzą się podczas jego zajęć, a nocą postanawiają wypróbować szkolne miotły. Zakradają się do garażu i używają zaklęcia poznanego u Jagi.
Podczas wylotu bohaterowie zrywają sieć alarmową i budzą dyrektorkę. Czarownica rzuca zaklęcie, po którym wpadają przez dach do budynku i wywołują panikę. Następnie czasowo cofa moc wszystkich czarów. Mirmił płaci za nich grzywnę, oni zaś muszą naprawić uszkodzenie. Potem Kokosz zmienia jedną literę na tablicy, zamieniając nazwę szkoły w szkołę łatania, za co rozgniewana dyrektorka wyrzuca ich poza ogrodzenie.
Dyplom i podróż latającym kufrem
Mirmił zdaje egzamin i otrzymuje dyplom. Kupuje okazały kufer, który po nasmarowaniu czarodziejską maścią może służyć jako pojazd latający. Na zapas maści zostaje mu jednak niewiele pieniędzy. Przyjaciele rozpoczynają powrót, a dumny kasztelan popisuje się nowymi umiejętnościami.
Duży kufer zużywa wiele maści i wkrótce zaczyna opadać. Bohaterowie lądują na wodzie, a prąd niesie ich ku niebezpiecznym miejscom. Kiedy zbliżają się do wodospadu, Kajko wyciąga zachowaną na trudną chwilę porcję maści. Dzięki niej ponownie wzbijają się w powietrze, ale zapas szybko się kończy, a gwałtowne lądowanie niszczy kufer.
Łamignat w pułapce i pomoc Jagi
W lesie zbójcerze chwytają Łamignata, a Hegemon odbiera mu fujarkę. Pragnie sam skorzystać z jej rzekomej mocy, lecz długie granie tylko męczy i płoszy podwładnych. Gdy pozwala jeńcowi zademonstrować działanie instrumentu, Łamignat odzyskuje pewność siebie, zrywa więzy i bije przeciwnika. Następnie rusza ostrzec mieszkańców grodu.
Gdaś zawiadamia Jagę o pojmaniu jej męża. Czarownica ożywia drewnianą łyżkę i nakazuje jej bić zbójów. Łyżka napada na uwolnionego już Łamignata, który także jest zbójem, przez co znów traci on wiarę w działanie fujarki. Po wyjaśnieniu pomyłki małżonkowie docierają do grodu i uprzedzają o nadchodzącym niebezpieczeństwie.
Oblężenie i fortel w karczmie
Mieszkańcy zamykają bramę i wraz z Łamignatem odpierają ataki zbójcerzy. Tymczasem Mirmił, Kajko i Kokosz wracają pieszo, zmęczeni i pozbawieni pieniędzy. Karczmarz odmawia im jedzenia bez zapłaty. Kajko wykorzystuje jego chciwość i udaje, że zna sposób na zdobycie złota za pomocą nocnego zaklęcia.
Gospodarz zgadza się nakarmić podróżnych w zamian za tajemnicę. Za radą Kajka udaje się na rozstaje, aby powtarzać wskazane słowa. Bohaterowie jedzą i nocują w karczmie, a rano ruszają dalej. W tym czasie Hegemon każe zasypać fosę i przygotować taran, którym zamierza rozbić bramę grodu.
Latający taran i zwycięstwo
Wracający przyjaciele spotykają zbójcerzy przygotowujących pień na taran i pokonują ich. Dowiadują się o oblężeniu, a Kajko zdradza, że zachował jeszcze słoik czarodziejskiej maści. Bohaterowie smarują nią pień i wykorzystują umiejętności Mirmiła, aby wzbić się w powietrze. Nadlatują na pomoc grodowi na pojeździe przeznaczonym pierwotnie do zniszczenia jego bramy.
Zaskoczeni zbójcerze ponoszą klęskę i uciekają. Mieszkańcy uroczyście witają obrońców, a Lubawa z radością obejmuje męża. Podczas uczty Mirmił otrzymuje przydomek Waleczny.
Motywy
Motywy do tej lektury są w przygotowaniu.
