Kopciuszek

Wiadomości wstępne

Autor

Charles Perrault

Gatunek

Baśń

Czas akcji

Nieokreślona przeszłość

Miejsce akcji

Dom rodzinny bohaterki i pałac królewski

Pigułka wiedzy

Kopciuszek jest poniżana przez macochę i jej córki, które obarczają ją pracą w domu. Dzięki pomocy matki chrzestnej, będącej wróżką, dziewczyna uczestniczy w balach i poznaje królewicza. Zgubiony szklany pantofelek pozwala odnaleźć jego właścicielkę.

Geneza

Charles Perrault ogłosił swoją wersję Kopciuszka w zbiorze baśni z 1697 roku. Wykorzystał opowieść znaną wcześniej z tradycji ustnej. Charakterystyczne dla jego wersji są matka chrzestna będąca wróżką, karoca z dyni, szklane pantofelki i czary działające do północy. W oryginale baśń kończy się dwoma morałami wierszem. Pierwszy mówi, że wdzięk i dobroć znaczą więcej niż uroda. Drugi, że bez pomocy życzliwych ludzi nawet wielkie zalety mogą nie wystarczyć.

Bohaterowie

Kopciuszek

Córka szlachcica z pierwszego małżeństwa. Po ponownym ślubie ojca wykonuje najcięższe prace domowe i mieszka na poddaszu. Jest cierpliwa, życzliwa i obdarzona dobrym gustem. Mimo doznanych krzywd pomaga siostrom przygotować się do balu, a po odmianie swojego losu im przebacza.

Macocha

Druga żona ojca Kopciuszka. Jest dumna i wyniosła. Faworyzuje własne córki. Nie znosi pasierbicy, bo przy jej dobroci córki macochy wypadają jeszcze gorzej. Narzuca zasady panujące w domu.

Córki macochy

Przywiązują wielką wagę do stroju i pozycji towarzyskiej. Korzystają z pracy Kopciuszka i wyśmiewają możliwość jej udziału w balu. Młodsza jest mniej złośliwa od starszej siostry. Nie rozpoznają Kopciuszka na balu, a po odkryciu prawdy proszą ją o przebaczenie.

Matka chrzestna

Wróżka opiekująca się Kopciuszkiem. Wysłuchuje jej pragnienia i dzięki czarom umożliwia wyjazd do pałacu. Ostrzega, że magiczna przemiana skończy się o północy. Pojawia się ponownie przy rozpoznaniu właścicielki pantofelka.

Królewicz

Syn króla i gospodarz balów. Zachwyca się nieznajomą dziewczyną, tańczy z nią i próbuje ją zatrzymać. Po jej ucieczce organizuje poszukiwania za pomocą zgubionego pantofelka. Poślubia Kopciuszka.

Ojciec Kopciuszka

Szlachcic, który po raz drugi się żeni. Pozostaje pod silnym wpływem nowej żony. Córka obawia się poskarżyć mu na swoje położenie, ponieważ spodziewa się nagany.

Streszczenie właściwe

Życie w domu macochy

Po ponownym małżeństwie ojca dobra i wrażliwa dziewczyna trafia pod władzę nieprzychylnej macochy. Jej dwie córki mają wygodne pokoje, modne stroje i lustra. Pasierbica sprząta, zmywa naczynia oraz czyści schody, a śpi na poddaszu na słomianym posłaniu. Po skończonej pracy siada przy kominku, blisko popiołu. Od tego zwyczaju otrzymuje przezwisko Kopciuszek. Nie skarży się ojcu, którego podporządkowała sobie nowa żona.

Przygotowania do balu

Królewicz zaprasza na bal osoby z poważanych rodzin, wśród nich córki macochy. Dziewczęta zajmują się wyborem strojów i ozdób. Kopciuszek prasuje ich ubrania, doradza im i starannie układa włosy. Siostry drwią z myśli, że mogłaby im towarzyszyć. Po ich wyjeździe Kopciuszek zostaje sama i płacze. Matka chrzestna pyta ją o przyczynę smutku, a następnie obiecuje umożliwić jej udział w balu.

Pomoc wróżki

Matka chrzestna zamienia wydrążoną dynię w karocę, sześć myszy w konie, szczura w woźnicę, a jaszczurki w lokajów. Dotknięciem różdżki przemienia też ubogie ubranie Kopciuszka w piękną suknię. Daje dziewczynie parę szklanych pantofelków. Zastrzega jednak, że musi ona opuścić bal przed północą, ponieważ wtedy karoca, służba i ubranie odzyskają dawną postać. Kopciuszek wsiada do powozu i jedzie do pałacu.

Pierwszy bal

Przybycie nieznajomej wzbudza zachwyt gości. Królewicz wychodzi jej na spotkanie, prowadzi ją do sali i z nią tańczy. Kopciuszek okazuje uprzejmość swoim siostrom, dzieli się z nimi owocami, ale one nie rozpoznają w pięknej damie domowej służącej. Przed północą bohaterka wraca do domu. Dziękuje wróżce i prosi o możliwość ponownego wyjazdu. Kiedy siostry wracają, udaje zaspaną i słucha ich opowieści o nieznajomej księżniczce. Prosi jedną z nich o pożyczenie codziennej sukni, spodziewając się odmowy. Siostra rzeczywiście ją wyśmiewa, a Kopciuszek z ulgą przyjmuje odpowiedź.

Drugi bal i zgubiony pantofelek

Następnego dnia Kopciuszek ponownie jedzie do pałacu. Ma jeszcze piękniejszy strój, a królewicz cały czas jej towarzyszy. Dziewczyna zapomina o ostrzeżeniu wróżki. Dopiero uderzenie zegara przypomina jej o północy. Wybiega tak szybko, że gubi jeden szklany pantofelek. Królewicz podnosi go, lecz nie dogania uciekającej.

Kopciuszek dociera do domu w dawnym, ubogim ubraniu. Zachowuje drugi pantofelek. Strażnicy pałacowi nie potrafią wskazać, dokąd odjechała księżniczka: widzieli tylko wychodzącą biednie odzianą dziewczynę. Królewicz postanawia odszukać właścicielkę bucika.

Rozpoznanie i ślub

Królewicz ogłasza, że poślubi dziewczynę, na którą będzie pasował pantofelek. Posłaniec przymierza go kolejnym kandydatkom. Córki macochy bezskutecznie próbują wcisnąć do niego stopy. Kopciuszek prosi o swoją kolej, a wysłannik zgadza się mimo drwin sióstr. Bucik pasuje idealnie. Dziewczyna wyjmuje drugi pantofelek, a przybyła wróżka znów przemienia jej ubranie.

Siostry rozpoznają damę z balu i proszą ją o wybaczenie. Kopciuszek im przebacza. Trafia do pałacu, gdzie kilka dni później poślubia królewicza. Zaprasza siostry do zamieszkania przy sobie i doprowadza do ich małżeństw z dwoma dworzanami.

Motywy

Motywy do tej lektury są w przygotowaniu.