Wiadomości wstępne
- Autor
- Wisława Szymborska
- Gatunek
- Wiersz
- Czas akcji
- Nie dotyczy
- Miejsce akcji
- Nie dotyczy
Pigułka wiedzy
Po śmierci opiekuna kot próbuje zrozumieć zmianę, która zaszła w mieszkaniu. Dostrzega zakłócenie codziennych zwyczajów i szuka znajomego człowieka. Oczekiwanie na jego powrót wyraża przywiązanie i bezradność po stracie. Drobne czynności kota i jego tęsknota za opiekunem składają się na opowieść o żałobie.
Geneza
Wiersz znalazł się w tomie Koniec i początek z 1993 roku. Należy do utworów Szymborskiej podejmujących temat śmierci i niepowtarzalności pojedynczego istnienia. Poetka patrzy oczami kota, by opisać, jak utrata bliskiej istoty zmienia codzienność.
Bohaterowie
Kot i osoba mówiąca
Kot jest bohaterem, którego odczucia organizują cały utwór. Osoba mówiąca przedstawia świat tak, jak widzi go kot, i oddaje jego domniemane myśli. Przypisanie zwierzęciu ludzkiego sposobu rozumowania to antropomorfizacja. Kot doświadcza nieobecności, lecz nie pojmuje jej ostateczności.
Nieobecny opiekun
O człowieku wiadomo niewiele. Kot pamięta jego kroki, rękę podającą jedzenie i codzienne zwyczaje. Teraz karmi go ktoś inny, lecz kot nadal tęskni za opiekunem.
Streszczenie właściwe
Mieszkanie pozornie takie samo
Na początku śmierć zostaje potraktowana jak coś, czego nie robi się kotu. Taki wyrzut jest nielogiczny, ponieważ śmierć nie zależy od chęci pozostania z bliskimi. Ta niezgoda wyraża bez podniosłych słów emocje kogoś, kto został opuszczony. Paradoks polega na pozornej sprzeczności: sprzęty stoją na swoich miejscach, lecz po śmierci opiekuna całe mieszkanie wydaje się kotu obce.
Zaburzony porządek dnia
Kot rozpoznaje obce kroki i rękę podającą pokarm. Przestały się też odbywać zwykłe czynności o znanych porach. Nieobecność zostaje opisana przez szczegóły dostępne zmysłom zwierzęcia. Dla kota mieszkanie jest puste, ponieważ brakuje w nim opiekuna.
Poszukiwania i czekanie
Kot przeszukuje zakamarki, zagląda do szaf i łamie zakaz dotyczący papierów. Kolejne działania to próba rozwiązania niezrozumiałej sytuacji. Kiedy niczego nie znajduje, pozostaje mu sen i oczekiwanie. Krótkie wypowiedzenia oraz formy bezosobowe skupiają uwagę na samych czynnościach. Opis obejmuje uporczywe sprawdzanie, czy dawny porządek może wrócić.
Spotkanie istniejące tylko w wyobraźni
W zakończeniu kot planuje powitanie opiekuna. Zamierza okazać obrazę i powstrzymać pierwszą radość. Komizm tej sceny miesza się z bólem czytelnika, który od początku zna przyczynę nieobecności. Kot pozostaje w oczekiwaniu, bo nadal jest przywiązany do opiekuna i nie rozumie ostateczności jego odejścia.
Budowa i kompozycja
Wiersz prowadzi od dostrzeżenia zmian w mieszkaniu przez poszukiwania opiekuna do oczekiwania na jego powrót. Powracające podobne konstrukcje zdań tworzą paralelizm, który porządkuje opis kolejnych braków. Zakończenie przynosi wyobrażone powitanie, którego niemożliwość rozpoznaje czytelnik znający przyczynę nieobecności.
Motywy
Motywy do tej lektury są w przygotowaniu.
