Wiadomości wstępne
- Autor
- Józef Wybicki, autor słów. Melodia ma pochodzenie ludowe.
- Gatunek
- Hymn państwowy
- Czas akcji
- Nie dotyczy
- Miejsce akcji
- Nie dotyczy
Pigułka wiedzy
Utwór wyraża przekonanie, że naród trwa, choć utracił własne państwo. Polscy żołnierze deklarują gotowość walki i powrotu do ojczyzny pod dowództwem generała Dąbrowskiego. Nadzieja na niepodległość łączy się z działaniem, wspólnotą i pamięcią o dawnych zwycięstwach. Pieśń napisana dla Legionów Polskich we Włoszech stała się hymnem państwowym Polski.
Geneza
Józef Wybicki napisał słowa w lipcu 1797 roku w Reggio nell’Emilia we Włoszech. Utwór nosił początkowo tytuł Pieśń Legionów Polskich we Włoszech. Powstał po trzecim rozbiorze z 1795 roku, gdy Polska utraciła państwowość. Miał dodawać otuchy legionistom i wzmacniać ich więź z krajem.
Pieśń wykonywano do melodii ludowego mazurka. W 1927 roku oficjalnie uznano ją za hymn państwowy. Opracowanie dotyczy obecnego tekstu złożonego z czterech zwrotek i powtarzanego refrenu. Pierwotna wersja Wybickiego liczyła sześć zwrotek i różniła się od dzisiejszej także brzmieniem niektórych słów.
Bohaterowie
Polscy żołnierze
Wypowiadają się jako wspólnota. To podmiot zbiorowy, rozpoznawalny po formach pierwszej osoby liczby mnogiej. Są zdecydowani odzyskać ojczyznę i połączyć się z narodem. Ich deklaracja obejmuje wszystkich, którzy czują się odpowiedzialni za trwanie Polski.
Jan Henryk Dąbrowski i Napoleon Bonaparte
Dąbrowski, twórca Legionów Polskich we Włoszech, jest przywołanym z nazwiska wodzem i adresatem refrenu. Napoleon Bonaparte pojawia się jako przykład skutecznego zwyciężania. W 1797 roku był jeszcze generałem, cesarzem został później.
Stefan Czarniecki
Dowódca z XVII wieku, uczestnik walk ze Szwedami. W pieśni jego przykład łączy dawną walkę o ojczyznę z nadziejami legionistów.
Ojciec i Basia
Osoby przywołane w ostatniej zwrotce. To zapłakany ojciec mówi do swojej córki Basi. Oboje reprezentują ludzi w kraju, którzy wyczekują polskiego wojska.
Streszczenie właściwe
Pierwsza zwrotka i refren
Początek rozdziela istnienie państwa od istnienia narodu. Polska może trwać w ludziach, ich pamięci i woli działania mimo utraty niezależności. Zapowiedź odzyskania tego, co zabrano przemocą, nadaje nadziei czynny charakter.
Refren, czyli powracająca część pieśni, wzywa Dąbrowskiego do poprowadzenia żołnierzy z Włoch do Polski. Zwrot do dowódcy jest apostrofą. Powtórzenie wezwania do marszu nadaje słowom energię i mobilizuje wspólnotę.
Druga zwrotka
Żołnierze wyobrażają sobie powrót na ziemie polskie, przywołując Wisłę i Wartę. Nazwy rzek konkretyzują ojczyznę, która jest celem ich dążeń. Powrót ma umożliwić życie i działanie we własnym kraju. Wspomnienie zwycięstw Bonapartego wzmacnia przekonanie, że walka może przynieść rezultat.
Trzecia zwrotka
Przykład Czarnieckiego odsyła do czasów potopu szwedzkiego i walk prowadzonych także w Danii. Obraz drogi przez morze oddaje gotowość pokonywania przeszkód dla ojczyzny. Legionistom przyświeca wzór dowódcy z wcześniejszej epoki. Wspomnienie historyczne służy podtrzymaniu nadziei.
Czwarta zwrotka
Uwaga przenosi się na ludzi czekających w kraju. Ojciec zwraca uwagę córki na dźwięk tarabanów, czyli bębnów wojskowych. Z nadzieją mówi, że mogą to być polscy żołnierze. Jego łzy świadczą o sile wzruszenia. Powrót wojska ma znaczenie militarne, ale także rodzinne i osobiste.
Przesłanie utworu
Hymn to uroczysta pieśń wyrażająca wartości ważne dla wspólnoty. Tutaj są nimi wolność, solidarność i miłość do ojczyzny. Czasowniki w liczbie mnogiej łączą wykonawców w jedno my. Patriotyzm oznacza w utworze więź z krajem oraz gotowość działania dla jego dobra. Historyczne nazwiska przypominają, że wcześniejsze zwycięstwa mogą dodawać odwagi kolejnym pokoleniom.
Budowa i kompozycja
Po deklaracji trwania narodu pojawiają się wizja powrotu i wzór historyczny, a ostatnia zwrotka przedstawia rodzinne oczekiwanie na wojsko. Powracający refren ponawia wezwanie do marszu pod wodzą Dąbrowskiego. Rytm, rymy i refren ułatwiają wspólne śpiewanie.
Motywy
Motywy do tej lektury są w przygotowaniu.
