Mikołajek – wybór opowiadań

Wiadomości wstępne

Autor

René Goscinny (tekst), Jean-Jacques Sempé (ilustracje)

Gatunek

Opowiadanie

Czas akcji

Połowa XX wieku

Miejsce akcji

Szkoła, dom Mikołajka i najbliższa okolica

Pigułka wiedzy

Mikołajek opowiada o codziennych przygodach z kolegami, rodzicami i nauczycielami. Zwykły mecz, szkolne zdjęcie czy rodzinne odwiedziny łatwo zamieniają się w wielkie zamieszanie. Chłopiec kieruje się własnym rozumieniem świata i często inaczej ocenia sytuację niż dorośli. Wśród kłótni i psot stale widać jego przywiązanie do przyjaciół oraz rodziny.

Geneza

Mikołajek pojawił się najpierw w komiksie w belgijskiej prasie. W 1959 roku René Goscinny i Jean-Jacques Sempé zaczęli przedstawiać jego przygody jako ilustrowane opowiadania: Goscinny pisał tekst, a Sempé przygotowywał rysunki. Pierwszy tom książkowy, Le Petit Nicolas, ukazał się we Francji w 1960 roku.

Bohaterowie

Mikołajek

Uczeń i narrator opowiadań, ciekawy świata, uczuciowy oraz pełen pomysłów. Kocha rodziców i bardzo lubi kolegów, choć często się z nimi sprzecza. Szczerze relacjonuje własne psoty, zwykle przekonany, że postępuje całkiem rozsądnie. Czytelnik często rozumie sytuację lepiej niż chłopiec i właśnie to jest zabawne.

Alcest

Najbliższy kolega Mikołajka, który bardzo lubi jeść. Nawet podczas wspólnej zabawy myśli o przekąskach i porze podwieczorku. To z nim narrator dzieli wiele pomysłów i przygód.

Ananiasz

Najlepszy uczeń i ulubieniec nauczycielki. Nosi okulary, pilnie się uczy i chętnie przypomina kolegom o zasadach. Chłopcy często się na niego złoszczą, ponieważ skarży dorosłym i chce nimi kierować.

Euzebiusz

Silny kolega, który łatwo przechodzi od sprzeczki do bójki. Próbuje wymuszać swoje zdanie siłą. W grach zespołowych inni doceniają jego sprawność i obawiają się starcia z nim.

Gotfryd

Syn bardzo zamożnego ojca, obdarowywany zabawkami, strojami i sprzętem. Lubi się chwalić swoimi rzeczami. Na szkolne zdjęcie przychodzi w kostiumie Marsjanina.

Rufus

Syn policjanta, dumny z zawodu ojca i posiadanego gwizdka. W czasie sporów odwołuje się do autorytetu taty. Niechętnie pożycza innym swój gwizdek, nawet gdy ma on pomóc w rozegraniu meczu.

Kleofas

Uczeń mający największe kłopoty z nauką. Często nie zna odpowiedzi na pytania nauczycielki. Mimo słabych wyników należy do paczki i uczestniczy we wspólnych przygodach.

Mama Mikołajka

Opiekuje się synem, troszczy się o dom i próbuje powstrzymywać jego wybryki. Potrafi być stanowcza, ale rozumie uczucia dziecka. Cieszy się nawet z mocno zniszczonego urodzinowego prezentu.

Tata Mikołajka

Pracuje w biurze i chętnie opowiada o swoich umiejętnościach. Chce być dla syna wzorem, lecz sam łatwo daje się ponieść emocjom. Szczególnie mocno przeżywa rywalizację z sąsiadem.

Pan Bledurt

Sąsiad rodziny, który lubi przekomarzać się z tatą Mikołajka. Ich spotkania szybko przeradzają się w popisy i współzawodnictwo. Obaj chcą udowodnić, że są od siebie lepsi.

Nauczycielka

Uczy klasę Mikołajka i usiłuje zapanować nad jej energią. Dzieci lubią swoją panią, ale nieustannie wystawiają jej cierpliwość na próbę. Szczególnie zależy jej na dobrym zachowaniu uczniów przed gośćmi szkoły.

Rosół

Szkolny opiekun pilnujący porządku. Jego przezwisko wiąże się z częstym nakazem patrzenia mu w oczy, kojarzonym przez chłopców z okami na rosole. Stanowcze polecenia nie zawsze wystarczają, aby uciszyć uczniów.

Ludeczka

Córka przyjaciółki mamy, która odwiedza Mikołajka. Jest energiczna, pomysłowa i świetnie kopie piłkę. Jej zachowanie zaskakuje chłopca, początkowo niechętnego zabawie z dziewczynką.

Streszczenie właściwe

W szkole

W opowiadaniu Najmilsza pamiątka klasa przygotowuje się do fotografii. Ustawianie uczniów przed aparatem przerywają kłótnie, zabawy i kłopoty z ubraniem. Gdy nauczycielce wreszcie udaje się zaprowadzić spokój, okazuje się, że fotograf już odszedł, więc zdjęcie nie powstaje.

W Wizytacji nauczycielka prosi uczniów o dobre zachowanie przed przyjściem inspektora. Przygotowania kończą się rozlaniem atramentu i przestawianiem ławek. Podczas lekcji chłopcy kłócą się o ser z bajki Kruk i lis, a potem dochodzi do bójki. Inspektor brudzi sobie ręce i twarz atramentem. Na koniec chwali nauczycielkę za trudną pracę i szybko wychodzi. Pani każe całej klasie zostać po lekcjach. Mikołajek uważa karę za niesprawiedliwą, bo dzięki uczniom pani usłyszała pochwałę.

Szkolne sprawy wkraczają również do domu. W Dzienniczkach uczniowie muszą pokazać rodzicom oceny i uwagi, dlatego boją się powrotu po lekcjach. Mikołajek zastaje jednak mamę i tatę pochłoniętych sporem o wydatki, a ojciec podpisuje dzienniczek bez czytania. Chłopiec spodziewa się kary, a jest rozczarowany, że nikt się nim nie interesuje.

W domu

Mikołajek bardzo kocha mamę i pragnie sprawić jej radość. W opowiadaniu Fajny bukiet kupuje kwiaty na jej urodziny. Podczas drogi do domu spotkania i utarczki z kolegami stopniowo niszczą prezent, aż pozostaje z niego pojedynczy uszkodzony kwiat. Mama przyjmuje go z czułością.

W Reksie Mikołajek znajduje psa i chce zatrzymać go w domu. Mama obawia się szkód, a tata okazuje zwierzęciu sympatię i włącza się w sprawę. Ostatecznie zgłasza się prawdziwy właściciel i zabiera psa. Mama, która wcześniej nie chciała zwierzęcia w domu, zaczyna płakać, a tata ją pociesza.

Wśród kolegów

Paczka Mikołajka chętnie spędza razem czas, ale trudno jej uzgodnić nawet podstawowe zasady zabawy. W Futbolu chłopcy spotykają się, ponieważ Alcest dostaje nową piłkę. Wybierają sędziów i kapitanów, dzielą drużyny, kłócą się o stanowiska oraz wykorzystanie gwizdka Rufusa. Kiedy wszystko ma już być gotowe, wychodzi na jaw, że Alcest zapomina zabrać piłkę z domu, więc mecz się nie zaczyna.

Każdy kolega chce być doceniony: Euzebiusz chwali się siłą, Gotfryd strojem, a Rufus zawodem ojca. Często się kłócą, ale po sprzeczce znów bawią się razem.

W opowiadaniu Ludeczka Mikołajek początkowo spodziewa się, że zabawa z dziewczynką będzie nudna. Wspólne popołudnie zmienia jednak jego opinię: Ludeczka okazuje się odważna i bardzo dobrze gra w piłkę. Jej mocny strzał wybija szybę w garażu, a kara spada na Mikołajka. Pomimo kłopotu chłopiec jest zachwycony nową koleżanką i wyobraża sobie, że kiedyś się z nią ożeni.

Dzieci i dorośli

Dorośli żądają od dzieci rozsądku, a sami również ulegają ambicji i złości. W Rowerze tata kupuje Mikołajkowi upragniony prezent, po czym sam zaczyna na nim jeździć. Przekomarzanie z panem Bledurtem prowadzi do wyścigu, podczas którego ojciec uszkadza rower. Mikołajek, choć jest właścicielem pojazdu, musi bezradnie patrzeć na rywalizację dorosłych.

Chłopcy także próbują naśladować starszych. W Palę cygaro Alcest i Mikołajek postanawiają spróbować palenia, które kojarzy im się z dorosłością. Po zapaleniu cygara szybko czują się źle. Kiedy Mikołajek wraca do domu, mama łączy jego dolegliwości z dymem z fajki taty, nie znając wcześniejszej przygody syna. Od tej pory tata nie może palić fajki.

Motywy

Motywy do tej lektury są w przygotowaniu.