Wiadomości wstępne
- Autor
- Jan Parandowski
- Gatunek
- Mit
- Czas akcji
- Mityczna przeszłość
- Miejsce akcji
- Kreta, Morze Ikaryjskie, Ikaria, Sycylia
Pigułka wiedzy
Dedal buduje skrzydła, aby wraz z synem Ikarem opuścić Kretę, na której zatrzymuje go król Minos. Ostrzega chłopca przed lotem zbyt blisko słońca i powierzchni morza. Zachwycony lataniem Ikar wznosi się za wysoko, traci skrzydła i ginie po upadku na wyspę. Dedal grzebie syna, a potem dociera na Sycylię, gdzie ponownie pracuje jako budowniczy.
Geneza
Opowieść pochodzi z rozdziału Legendy kreteńskie w greckiej części Mitologii Jana Parandowskiego. Pisarz przedstawia w niej dawne wierzenia i mity w formie przystępnych opowieści. Dzieje Dedala i Ikara należą do historii związanych z Kretą i królem Minosem.
Bohaterowie
Dedal
Ateński artysta, budowniczy i wynalazca. Tworzy labirynt dla Minosa, rzeźbi podziwiane posągi i opracowuje przydatne narzędzia. Tęskni za ojczyzną, dlatego planuje ucieczkę z Krety. Jest pomysłowy i przezorny: konstruuje skrzydła oraz tłumaczy synowi zasady lotu. Po śmierci Ikara odnajduje jego ciało i urządza pogrzeb.
Ikar
Syn Dedala i towarzysz jego ucieczki. Podziw dla wynalazku ojca sprawia, że zapomina o ostrzeżeniach i leci coraz wyżej. Nie zachowuje ostrożności, przez co wosk spajający pióra topi się w słońcu. Chłopiec spada na wyspę i ginie.
Minos
Król Krety. Ceni umiejętności Dedala i powierza mu ważne zadania. Nie pozwala mu wyjechać, ponieważ wynalazca zna tajemnice państwa. Po kilku latach wyrusza na Sycylię, aby odzyskać zbiegłego budowniczego.
Streszczenie właściwe
Dedal na Krecie
Minos zamyka Minotaura, potwora o cechach człowieka i byka, w labiryncie zaprojektowanym przez Dedala. Budowla ma tak wiele pomieszczeń i przejść, że uwięziony nie potrafi odnaleźć wyjścia. Dedal słynie także z posągów, które wyglądają jak żywe, oraz z wynalazków ułatwiających pracę.
Mimo uznania i opieki króla Dedal tęskni za ojczyzną. Prosi o zgodę na wyjazd, lecz Minos odmawia. Boi się, że Dedal zdradzi poza Kretą tajemnice państwa.
Budowa skrzydeł i przestrogi ojca
Dedal postanawia uciec drogą powietrzną. Łączy ptasie pióra woskiem i wykonuje dwa komplety wielkich skrzydeł: dla siebie i dla Ikara. Obaj mocują je do ramion.
Przed wyruszeniem ojciec każe synowi lecieć ani za nisko, ani za wysoko. Blisko morza pióra mogłyby nasiąknąć wilgocią, a wysoko nad ziemią słońce mogłoby roztopić wosk. Dedal leci pierwszy i wskazuje drogę.
Lot i upadek Ikara
Ludzie pracujący na ziemi z niedowierzaniem obserwują dwóch lecących ludzi. Dedal i Ikar mijają Samos, Paros oraz Delos. Chłopiec zachwyca się możliwościami skrzydeł i zapomina o przestrogach ojca. Zaczyna wznosić się coraz wyżej.
Ciepło słońca rozpuszcza wosk, a pióra odrywają się od skrzydeł. Ikar spada na wyspę i ginie na miejscu. Dedal długo go szuka, aż odnajduje ciało. Od imienia chłopca wyspę nazwano Ikarią, a morze wokół niej Morzem Ikaryjskim.
Dalsze losy Dedala
Dedal grzebie syna i kontynuuje podróż. Na Sycylii zostaje budowniczym na dworze miejscowego króla. Tworzy sztuczne jezioro oraz warownię na skałach, w której władca przechowuje skarby.
Po kilku latach Minos przybywa z flotą, aby upomnieć się o Dedala. Dochodzi do wojny, podczas której król Krety ginie. Dedal pozostaje na Sycylii i dożywa starości, otoczony szacunkiem.
Motywy
Motywy do tej lektury są w przygotowaniu.
