Wiadomości wstępne
- Autor
- Jan Parandowski
- Gatunek
- Mit
- Czas akcji
- Mityczna przeszłość
- Miejsce akcji
- Korynt, Olimp i kraina zmarłych
Pigułka wiedzy
Syzyf, przebiegły król Koryntu, naraża się Zeusowi i próbuje uniknąć śmierci. Więzi Tanatosa, boga śmierci, a później podstępem uzyskuje zgodę na powrót z krainy zmarłych. Ostatecznie zostaje ukarany niekończącym się wtaczaniem głazu pod górę. Od jego losu pochodzi określenie syzyfowa praca, czyli mozolny wysiłek, który nie przynosi trwałego rezultatu.
Geneza
Opowieść o Syzyfie pochodzi z greckiej części Mitologii Jana Parandowskiego, z rozdziału Legendy korynckie. Pisarz nadaje dawnemu mitowi formę opowiadania i przybliża czytelnikowi wierzenia Greków o śmierci i o tym, co czeka człowieka po niej.
Bohaterowie
Syzyf
Król i założyciel Koryntu, który zapewnia miastu bogactwo dzięki dogodnemu położeniu portu. Jest pomysłowy i przebiegły, ale lubi plotkować. Zdradza sekret Zeusa, a później dwukrotnie oszukuje bogów, aby przedłużyć życie. Ostatecznie zostaje skazany na bezustanne wtaczanie kamienia pod górę.
Zeus
Władca bogów, który zaprasza Syzyfa na uczty na Olimpie. Początkowo wybacza mu plotkarstwo. Kiedy król zdradza jego ważną tajemnicę, wysyła Tanatosa, aby pozbawił go życia.
Tanatos
Bóg śmierci. Wpada w zasadzkę Syzyfa i zostaje zamknięty w piwnicy. Po uwolnieniu przez Aresa odbiera królowi życie. Po wielu latach przychodzi po niego ponownie i zabiera jego duszę do podziemia.
Ares
Bóg wojny. Uwalnia uwięzionego Tanatosa, dzięki czemu ludzie znów zaczynają umierać. Pierwszy umiera Syzyf.
Żona Syzyfa
Wypełnia ostatnie polecenie męża i pozostawia jego ciało bez pogrzebu. Syzyf później niesłusznie ją oskarża, żeby mieć powód do powrotu na ziemię.
Hades, czyli Pluton
Władca krainy zmarłych. Skarży się Zeusowi, gdy ludzie przestają umierać. Daje się zwieść Syzyfowi i pozwala mu wrócić na ziemię, aby ukarał żonę oraz dopilnował własnego pogrzebu.
Streszczenie właściwe
Król Koryntu i gość Olimpu
Syzyf mieszka w pałacu na Akrokoryncie, skalistym wzgórzu górującym nad Koryntem. Założone przez niego miasto bogaci się dzięki portowi, w którym pobiera opłaty od przepływających statków. Król cieszy się również przychylnością bogów. Zeus zaprasza go na uczty, a boski pokarm, czyli nektar i ambrozja, pozwala mu zachować siły mimo upływu lat.
Po powrocie z Olimpu Syzyf chętnie opowiada ludziom zasłyszane plotki. Bogowie wybaczają mu gadulstwo, dopóki chodzi o drobne sprawy. Pewnego razu król zdradza jednak ważny sekret Zeusa. Rozgniewany bóg wysyła po niego Tanatosa.
Uwięzienie Tanatosa
Syzyf przewiduje karę i zastawia pułapkę. Chwyta Tanatosa, zakuwa go w kajdany i zamyka w piwnicy. Uwięziony bóg śmierci nie może wykonywać swoich zadań, więc ludzie przestają umierać.
Hades skarży się na tę sytuację Zeusowi. Ares zostaje wysłany, aby uwolnić Tanatosa. Gdy śmierć odzyskuje władzę nad ludźmi, jej pierwszą ofiarą pada Syzyf. Umierający król poleca jednak żonie, aby nie grzebała jego ciała.
Podstęp z pogrzebem
Żona wykonuje polecenie Syzyfa. Według wierzeń przedstawionych w opowieści dusza człowieka, którego nie pochowano, nie może wejść do krainy zmarłych. Syzyf błąka się więc nad Styksem, jedną z podziemnych rzek, i głośno narzeka na swój los.
Wreszcie zostaje przyprowadzony przed Plutona. Oskarża żonę o porzucenie jego zwłok i odmowę urządzenia pogrzebu. Ukrywa, że sam tego zażądał. Władca podziemia pozwala mu wrócić na ziemię, aby ukarał żonę i zadbał o pochówek.
Ponowny powrót do podziemia
Syzyf odzyskuje życie i nie wraca do podziemia. Tym razem zachowuje się ostrożnie i unika rozgłosu. Bogowie o nim zapominają, dzięki czemu przez długie lata pozostaje na ziemi.
W końcu jednak przypominają sobie o uciekinierze. Tanatos zaskakuje króla, odcina mu pukiel włosów i zabiera jego duszę do podziemia. Syzyf otrzymuje karę, od której nie zdoła się już uwolnić.
Niekończąca się kara
Syzyf ma wynieść wielki kamień na wysoką, stromą górę. Sądzi, że szybko wykona zadanie i odzyska spokój. Kiedy jednak jest już niemal na szczycie, głaz wyślizguje mu się z rąk i spada na dół.
Król zaczyna pracę od początku. Za każdą próbą wydarza się to samo: kamień spada tuż przed osiągnięciem celu. Syzyf bez końca podejmuje wysiłek, którego nigdy nie może pomyślnie zakończyć.
Motywy
Motywy do tej lektury są w przygotowaniu.
