Wiadomości wstępne
- Autor
- Jan Parandowski
- Gatunek
- Mit heroiczny
- Czas akcji
- Mityczna przeszłość
- Miejsce akcji
- Trojzena, Ateny, Kreta, Naksos
Pigułka wiedzy
Tezeusz wyrusza na Kretę, aby pokonać Minotaura i uwolnić Ateńczyków od obowiązku oddawania mu młodych ludzi. Pomaga mu zakochana w nim Ariadna, która daje bohaterowi nić umożliwiającą powrót z labiryntu. Tezeusz zabija potwora i odpływa z ocalonymi oraz królewną, ale podczas powrotu pozostawia Ariadnę na wyspie. Ojciec Tezeusza, Egeusz, dowiaduje się o czarnym żaglu na wracającym statku i rzuca się do morza, przekonany, że syn zginął.
Geneza
Historia Tezeusza i Ariadny pochodzi z greckiej części Mitologii Jana Parandowskiego. Znajduje się w Dziejach Tezeusza, które należą do rozdziału Legendy ateńskie.
Bohaterowie
Tezeusz
Syn Egeusza i Ajtry. Od dzieciństwa pragnie naśladować Heraklesa. Jest silny i odważny, pokonuje rozbójników, a później wyrusza uwolnić Ateńczyków od Minotaura. Korzysta z pomocy Ariadny, lecz następnie porzuca ją na wyspie. Zapomina też o zmianie żagla, co prowadzi do śmierci jego ojca.
Ariadna
Córka Minosa, króla Krety. Zakochuje się w Tezeuszu i daje mu nić, dzięki której może wrócić z labiryntu. Odpływa z nim z ojczyzny, ale zostaje porzucona na Naksos. Rozpacza i czuje się bezradna. Ostatecznie zostaje żoną Dionizosa.
Egeusz
Król Aten i ojciec Tezeusza. Rozpoznaje syna po mieczu i sandałach pozostawionych przed laty pod głazem. Przekazuje mu czerwony żagiel jako znak szczęśliwego powrotu z Krety. Na wieść o czarnym żaglu sądzi, że syn zginął, i rzuca się do morza.
Minos
Król Krety i ojciec Ariadny. Wysyła do Aten posłów po coroczną daninę z młodych ludzi przeznaczonych dla Minotaura.
Minotaur
Potwór o byczej głowie, uwięziony w labiryncie na Krecie. Pożera przysyłanych mu Ateńczyków. Ginie w walce z Tezeuszem.
Ajtra
Matka Tezeusza, królewna z Trojzeny. Wychowuje syna i pokazuje mu głaz, pod którym Egeusz pozostawia miecz oraz sandały.
Dionizos
Bóg wina. Przybywa ze swoim orszakiem do opuszczonej Ariadny i wyznaje jej miłość. Poślubia ją na wyspie Naksos.
Streszczenie właściwe
Znaki pozostawione przez Egeusza
Przed rozstaniem z Ajtrą Egeusz ukrywa pod ogromnym kamieniem miecz i sandały. Prosi, by dorosły syn zabrał te przedmioty. Tezeusz wychowuje się w Trojzenie, gdzie jako pięciolatek poznaje Heraklesa i postanawia go naśladować. Gdy dorasta, odsuwa głaz, zabiera ojcowskie znaki i rusza do Aten.
Droga do Aten i rozpoznanie syna
W drodze Tezeusz pokonuje rozbójników krzywdzących podróżnych: Skirona, Sinisa i Prokrusta. Po przybyciu do Aten spotyka robotników, którzy drwią z jego młodego wyglądu. Odpowiada pokazem siły: rzuca wysoko w powietrze parę wołów. Wieść o niezwykłym przybyszu szybko się rozchodzi.
Egeusz rozpoznaje syna po mieczu i sandałach. Cieszy się z jego przybycia, ponieważ jest już stary, a miastu zagrażają wrogowie. Tezeusz chce zyskać przychylność mieszkańców. Chwyta byka pustoszącego okolice Maratonu i składa go w ofierze Apollinowi.
Danina dla Krety
Do Aten przybywają posłowie Minosa po coroczną daninę. Losem wybiera się siedmiu chłopców i siedem dziewcząt, którzy mają zostać pożarci przez Minotaura. Tezeusz postanawia wyruszyć na Kretę i zabić potwora.
Egeusz daje mu czerwony żagiel. Ma on oznaczać, że wyprawa kończy się pomyślnie. Jeśli młodzi ludzie zginą, załoga powinna pozostawić żagiel czarny.
Pomoc Ariadny i walka w labiryncie
Na dworze Minosa Tezeusza otacza niechęć, ale królewna Ariadna zakochuje się w nim i postanawia mu pomóc. Daje mu kłębek nici oraz wyjaśnia, jak odnaleźć drogę powrotną z labiryntu. Budowla składa się z licznych komnat i przejść, w których łatwo się zgubić.
Tezeusz mocuje koniec nici przy wejściu i rozwija ją w miarę zagłębiania się w labirynt. Zabija Minotaura, a następnie wraca, zwijając nić. Opuszcza Kretę na statku; Ariadna odpływa razem z nim.
Ariadna na Naksos
Podczas podróży Tezeusz każe wynieść śpiącą Ariadnę na Naksos i zostawić ją na wyspie. Królewna budzi się na pustym wybrzeżu. Woła ukochanego, próbuje zwrócić uwagę oddalającego się statku i bezskutecznie szuka ludzi. Rozpacza po utracie Tezeusza i rodzinnego domu, aż traci przytomność.
Do Ariadny przybywa Dionizos wraz ze swoim orszakiem. Wyznaje jej miłość i prosi, aby została jego żoną. Towarzyszki boga przenoszą królewnę na rydwan zaprzężony w tygrysy. Ślub odbywa się na Naksos.
Czarny żagiel i śmierć Egeusza
Tezeusz wraca szczęśliwy do Aten, ale zapomina zmienić czarny żagiel na czerwony. Egeusz czeka na nadmorskiej skale i wypatruje statku. Kiedy dowiaduje się o czarnym żaglu, uznaje, że syn nie żyje. Z rozpaczy rzuca się do morza.
Po przybyciu do portu Tezeusz składa ofiary bogom i wysyła herolda z dobrą wiadomością do ojca. Posłaniec spotyka ludzi, którzy opłakują króla, ale też cieszą się z ocalenia wyprawy. Wraca do portu i po zakończeniu obrzędów przekazuje Tezeuszowi wieść o śmierci Egeusza. Bohater wraz z towarzyszami rusza do miasta w żałobie.
Motywy
Motywy do tej lektury są w przygotowaniu.
