Wiadomości wstępne
- Autor
- Wisława Szymborska
- Gatunek
- Wiersz
- Czas akcji
- Nie dotyczy
- Miejsce akcji
- Nie dotyczy
Pigułka wiedzy
Wiersz mówi o niepowtarzalności życia, chwil i relacji między ludźmi. Przemijanie oznacza utratę dobrych doświadczeń, ale przynosi też nadzieję, że trudny czas się skończy. Osobista historia uczucia przypomina, że emocje mogą zmieniać się nawet z dnia na dzień. Zakończenie zachęca do porozumienia, które nie wymaga od dwojga ludzi, by byli identyczni.
Geneza
Utwór ukazał się w tomie Wołanie do Yeti z 1957 roku. Był już wcześniej drukowany w czasopiśmie Twórczość w 1955 roku. To wiersz Wisławy Szymborskiej, który później wielokrotnie wykonywano jako piosenkę.
Poetka przedstawia ogólny problem przez zwyczajne doświadczenie: zmianę uczuć do bliskiej osoby. Sytuacja przedstawiona w wierszu ma znaczenie niezależnie od biografii autorki.
Bohaterowie
Osoba mówiąca
Podmiot liryczny, czyli osoba wypowiadająca się w wierszu, najpierw mówi w imieniu ludzi. Następnie mówi o sobie jako kobieta i wspomina własne uczucia, a w zakończeniu włącza do wypowiedzi bliską osobę. Połączenie spojrzenia ogólnego i osobistego sprawia, że refleksja o czasie nie pozostaje abstrakcyjna.
Bliska osoba
To adresat części wypowiedzi i uczestnik relacji miłosnej. Nie poznajemy jego wyglądu ani życiorysu. Najważniejsze są zmienność więzi i możliwość szukania zgody. Wiersz nie przedstawia jednoznacznego końca miłości.
Streszczenie właściwe
Niepowtarzalność doświadczeń
Początek utworu przedstawia życie jako doświadczenie, którego nie można przeżyć ponownie. Obraz szkoły służy wyjaśnieniu tej myśli: w zwykłej szkole da się powtarzać naukę, ale człowiek nie otrzyma drugi raz tego samego życia. To metafora, czyli wyrażenie o znaczeniu przenośnym.
Kolejne spotkanie może odbyć się w tym samym miejscu, lecz uczestnicy mają już nowe doświadczenia. Zmienia się więc znaczenie spotkania, nawet jeśli jego zewnętrzne okoliczności wyglądają znajomo.
Zmienne uczucie i trudna chwila
W środkowej części refleksja skupia się na relacji dwojga ludzi. Wczorajsza radość zostaje zestawiona z dzisiejszym oddaleniem. Róża i kamień pomagają wyrazić różnicę między ciepłem uczucia a zamknięciem na drugą osobę.
Następnie podmiot zwraca się do złej godziny. Jest to apostrofa, czyli bezpośredni zwrot do kogoś lub czegoś. Chwila staje się rozmówcą. Dzięki temu mówiąca może przeciwstawić lękowi świadomość zmiany: cierpienie nie musi pozostać na zawsze.
Zgoda mimo różnic
Zakończenie przynosi próbę zbliżenia. Para podejmuje wysiłek porozumienia. Ważna jest gotowość do szukania zgody.
Porównanie „jak dwie krople czystej wody” zwykle oznacza podobieństwo. Tutaj zostaje połączone z różnicą. Powstaje paradoks, czyli myśl pozornie sprzeczna, która pozwala dostrzec istotny sens. Nawet bardzo bliscy ludzie zachowują własną odrębność. Zgoda oznacza uznanie tej odrębności.
Język i środki poetyckie
Kontrast, czyli zestawienie przeciwieństw, porządkuje rozważania o dawnych i obecnych emocjach. Pytania wyrażają niepewność osoby mówiącej. Wiersz łączy motywy czasu, przemijania i miłości. Optymizm wynika tu ze zgody na zmianę.
Budowa i kompozycja
Siedem czterowersowych strof, wyraźny rytm i rymy nadają wypowiedzi lekkość. Prosta forma pomaga zapamiętać refleksję dotyczącą trudnych spraw. Tok myśli prowadzi od ogólnej zasady niepowtarzalności przez zmienność osobistego uczucia do próby porozumienia. Zakończenie przynosi możliwość zgody, która wymaga przyjęcia różnic oraz zmiany.
Motywy
Motywy do tej lektury są w przygotowaniu.
