Opowieści z Narnii. Lew, Czarownica i stara szafa

Wiadomości wstępne

Autor

Clive Staples Lewis (C.S. Lewis)

Gatunek

Powieść fantasy

Czas akcji

Anglia: II wojna światowa. Narnia: schyłek rządów Białej Czarownicy, a następnie wieloletnie panowanie rodzeństwa.

Miejsce akcji

Dom Profesora na angielskiej wsi oraz Narnia, m.in. dom bobrów, zamek Czarownicy, Kamienny Stół i Ker-Paravel.

Pigułka wiedzy

Piotr, Zuzanna, Edmund i Łucja przyjeżdżają do domu Profesora, aby schronić się przed wojennymi nalotami. Przez starą szafę trafiają do Narnii, gdzie Biała Czarownica utrzymuje wieczną zimę i prześladuje przeciwników. Edmund ulega jej obietnicom i zdradza rodzeństwo, ale później żałuje swojego postępowania. Lew Aslan oddaje za niego życie, a następnie zmartwychwstaje dzięki Największym Czarom, starszym niż Wielkie Czary znane Czarownicy. Podczas bitwy Edmund niszczy jej różdżkę, a Aslan pokonuje władczynię. Rodzeństwo zostaje królami i królowymi Narnii; po wielu latach wraca do Anglii i znów jest dziećmi, bo w ich świecie nie upłynął czas. Przygody w Narnii nie są snem. Powieść opowiada o walce dobra ze złem, odpowiedzialności za własne wybory, przebaczeniu i odwadze, której bohaterowie stopniowo się uczą.

Geneza

Lew, Czarownica i stara szafa ukazał się w 1950 roku jako pierwsza opublikowana książka z siedmiotomowego cyklu Opowieści z Narnii. Lewis wspominał, że początkiem historii był obraz fauna niosącego parasol i paczki przez zaśnieżony las, który wyobraził sobie jeszcze jako nastolatek. Dopiero później rozwinął go w opowieść, w której centralną postacią stał się Aslan. Podczas II wojny światowej Lewis przyjmował w swoim domu The Kilns pod Oksfordem dzieci ewakuowane z Londynu. Książkę zadedykował swojej chrześnicy Lucy Barfield. W baśniowym świecie połączył mówiące zwierzęta i istoty z mitologii z chrześcijańskimi motywami ofiary, przebaczenia i zmartwychwstania.

Bohaterowie

Łucja

Najmłodsza z rodzeństwa i pierwsza odkrywczyni Narnii. Jest szczera, wrażliwa i wierna przyjaciołom. Broni prawdy o swoim spotkaniu z Tumnusem, choć inni jej nie wierzą. Chce ratować fauna, towarzyszy Aslanowi przed śmiercią, a po bitwie leczy rannych. Jako władczyni otrzymuje przydomek Mężna, czyli odważna.

Edmund

Młodszy brat Piotra i Zuzanny, starszy od Łucji. Początkowo dokucza siostrze, kłamie i zazdrości Piotrowi pozycji najstarszego brata. Czarownica wykorzystuje jego łakomstwo oraz pragnienie władzy. Edmund zdradza bliskich, lecz poznaje okrucieństwo władczyni i zaczyna żałować swoich czynów. Przełomem jest współczucie dla istot, które Czarownica zamienia w kamień. Po uratowaniu przeprasza rodzeństwo, a w bitwie niszczy różdżkę Czarownicy, narażając własne życie. Zostaje królem Sprawiedliwym. Jest bohaterem dynamicznym, czyli takim, którego postawa zmienia się w toku wydarzeń.

Piotr

Najstarszy z rodzeństwa. Stara się odpowiadać za pozostałych, choć początkowo nie wierzy Łucji. Potrafi przyznać się do błędu i ją przeprosić. Zabija wilka zagrażającego Zuzannie, a później dowodzi wojskiem walczącym z Czarownicą. Jego odwaga polega na działaniu mimo strachu, gdy zagrożona jest siostra. Jako król Wspaniały obejmuje zwierzchnictwo nad pozostałymi władcami Narnii.

Zuzanna

Starsza siostra Łucji i Edmunda, młodsza od Piotra. Jest ostrożna, praktyczna i troskliwa. Początkowo szuka rozsądnego wyjaśnienia opowieści Łucji. Otrzymuje łuk, strzały i róg wzywający pomoc. Razem z Łucją zostaje przy zabitym Aslanie i widzi go po zmartwychwstaniu. Jako królowa nosi przydomek Łagodna.

Aslan

Potężny lew, syn Władcy-Zza-Morza i prawowity władca Narnii. Budzi respekt, ale jest dobry i troszczy się o mieszkańców krainy. Dobrowolnie przyjmuje śmierć zamiast Edmunda, choć sam jest niewinny. Po zmartwychwstaniu uwalnia ofiary Czarownicy i prowadzi je do zwycięskiej walki. Jego ofiarę i powrót do życia można odczytać jako nawiązanie do śmierci i zmartwychwstania Chrystusa.

Biała Czarownica

Okrutna władczyni, która bezprawnie zagarnęła władzę nad Narnią. Rządzi przemocą i strachem. Utrzymuje krainę w zimie i zamienia przeciwników w kamień za pomocą różdżki. Chce powstrzymać spełnienie przepowiedni o czworgu ludzkich władcach. Udaje życzliwość wobec Edmunda, aby go wykorzystać. Zna Wielkie Czary, które dają jej prawo do życia zdrajcy. Nie zna jednak Największych Czarów, dzięki którym Aslan wraca do życia.

Pan Tumnus

Faun, czyli istota o ludzkiej górnej części ciała oraz kozich nogach, kopytach i rogach. Spotyka Łucję w lesie i zaprasza ją do domu. Ma wydać każdego napotkanego człowieka Czarownicy, lecz zaprzyjaźnia się z dziewczynką i pomaga jej wrócić do szafy. Musi wybrać: posłuchać Czarownicy albo własnego sumienia. Wybiera pomoc dziewczynce mimo grożącej mu kary. Za nieposłuszeństwo zostaje aresztowany i zamieniony w kamień. Aslan później go odczarowuje.

Pan Bóbr

Mówiące zwierzę, przyjaciel Tumnusa i zwolennik Aslana. Zdobywa zaufanie dzieci, pokazując chusteczkę Łucji otrzymaną od fauna. Wyjaśnia rodzeństwu sytuację w Narnii i przepowiednię. Rozpoznaje zdradę Edmunda, organizuje ucieczkę oraz prowadzi Piotra, Zuzannę i Łucję do Aslana. Mowa, prowadzenie domu i podejmowanie moralnych decyzji to nadane bobrom cechy ludzkie. Jest to przykład uosobienia zwierząt.

Pani Bobrowa

Żona pana Bobra. Gościnnie przyjmuje dzieci, przygotowuje jedzenie i dba o zapasy na drogę. Pomaga im uciec przed Czarownicą.

Profesor

Starszy uczony, w którego domu przebywa rodzeństwo. Uważnie słucha Piotra i Zuzanny i nie odrzuca z góry możliwości istnienia Narnii. Zwraca uwagę, że prawdomówna Łucja zasługuje na zaufanie. Po powrocie dzieci wierzy w ich przygodę i daje im wskazówki dotyczące kolejnej wizyty w innym świecie.

Maugrim

Wilk dowodzący Tajną Policją Białej Czarownicy. Jego podpis znajduje się pod zawiadomieniem o aresztowaniu Tumnusa. Później atakuje Zuzannę w pobliżu obozu Aslana. Piotr zabija go mieczem.

Pani Macready

Gospodyni w domu Profesora. Oprowadza zwiedzających po zabytkowym budynku i wymaga, żeby dzieci nie przeszkadzały. Uciekając przed nią i jej gośćmi, całe rodzeństwo chowa się w szafie i razem trafia do Narnii.

Streszczenie właściwe

Rozdział I. Łucja odkrywa przejście w szafie

Podczas II wojny światowej Piotr, Zuzanna, Edmund i Łucja zostają wysłani z bombardowanego Londynu na wieś. Zamieszkują w dużym domu starego Profesora, którym zajmuje się pani Macready. Rodzeństwo cieszy się perspektywą swobody i odkrywania okolicy. Gdy deszcz uniemożliwia wyjście, dzieci postanawiają zwiedzić dom.

W jednym z niemal pustych pokoi stoi stara szafa. Pozostali wychodzą, lecz Łucja zagląda do środka i wchodzi między wiszące futra. Zamiast tylnej ściany znajduje gałęzie, a pod stopami czuje śnieg. Przechodzi do zimowego lasu, mimo że w Anglii trwa lato. W oddali widzi światło latarni.

Przy latarni spotyka fauna z parasolem i paczkami. Istota ma ludzką twarz i tułów, ale kozie nogi oraz kopyta. Na widok dziewczynki faun jest tak zaskoczony, że upuszcza swoje zakupy.

Rozdział II. Tumnus przyznaje się do podstępu

Faun przedstawia się jako pan Tumnus i wyjaśnia, że Łucja znalazła się w Narnii. Nazywa ją Córką Ewy, ponieważ jest człowiekiem; chłopców w tej krainie określa się jako Synów Adama. Zaprasza dziewczynkę na herbatę do swojej przytulnej jaskini. Częstuje ją jedzeniem, opowiada o lesie i gra na flecie.

Kiedy Łucja chce wracać, Tumnus zaczyna płakać. Wyznaje, że jest na usługach Białej Czarownicy i miał ją uśpić, a następnie wydać swojej pani. Czarownica opanowała Narnię i sprawiła, że trwa w niej zima, lecz nigdy nie nadchodzi Boże Narodzenie. Za niewykonanie rozkazu faunowi grozi okrutna kara.

Łucja okazuje Tumnusowi życzliwość i wierzy, że potrafi zachować się dobrze. Faun rezygnuje z wydania dziewczynki i odprowadza ją w stronę latarni. Zatrzymuje podarowaną przez nią chusteczkę. Łucja odnajduje przejście między futrami, wraca do pokoju i woła rodzeństwo, przekonana, że martwiło się jej długą nieobecnością.

Rozdział III. Edmund trafia do Narnii

Ku zdziwieniu Łucji okazuje się, że w domu nikt nie zauważył jej zniknięcia. Choć spędziła u Tumnusa wiele czasu, dla rodzeństwa minęła tylko chwila. Dzieci sprawdzają szafę, ale tym razem znajdują zwykłą tylną ścianę. Piotr i Zuzanna nie wierzą w opowieść siostry, a Edmund dodatkowo ją wyśmiewa. Łucja jest przygnębiona, jednak nie chce odwołać prawdziwej historii.

Kilka dni później podczas zabawy w chowanego Łucja ponownie podchodzi do szafy. Edmund idzie za nią i wchodzi między futra. Tym razem sam trafia do zaśnieżonego lasu. Woła siostrę, ale nie może jej znaleźć.

Wkrótce słyszy dzwonki sań. Nadjeżdża wysoka, bardzo blada kobieta w koronie, której towarzyszy karzeł. Przedstawia się Edmundowi jako królowa Narnii. Zaczyna wypytywać go, kim jest i skąd przybył.

Rozdział IV. Obietnice Białej Czarownicy

Początkowo groźna Czarownica nagle zaczyna udawać troskliwą i życzliwą. Zaprasza go do sań, otula futrem i podaje gorący napój. Na jego życzenie wyczarowuje ptasie mleczko, czyli słodycze, których Edmund bardzo pragnie. Są zaczarowane: im więcej ich zjada, tym trudniej mu się powstrzymać.

Podczas poczęstunku chłopiec wyjawia, że ma brata i dwie siostry, a Łucja poznała w Narnii fauna. Czarownica obiecuje mu kolejne słodycze, tytuł księcia, a w przyszłości królewską władzę. Warunkiem jest przyprowadzenie do jej zamku pozostałych dzieci. Stosuje manipulację: pozorną życzliwością i obietnicami skłania chłopca do działania zgodnego z jej ukrytym zamiarem. Poleca zachować ich spotkanie w tajemnicy.

Po odjeździe sań Edmund spotyka Łucję wracającą od Tumnusa. Siostra mówi mu o Białej Czarownicy i jej okrucieństwie. Chłopiec domyśla się, kogo spotkał, ale nadal pragnie nagrody i podważa wiarygodność fauna. Wraca z Łucją przez szafę. Dziewczynka cieszy się, że teraz ktoś potwierdzi jej opowieść.

Rozdział V. Kłamstwo Edmunda i rozmowa z Profesorem

Łucja opowiada Piotrowi i Zuzannie o wspólnym pobycie w Narnii. Edmund jednak twierdzi, że tylko bawili się w wymyśloną przez nią krainę. Nie chce przyznać, że siostra miała rację, ani ujawnić spotkania z Czarownicą. Zraniona Łucja ucieka z płaczem. Piotr gani Edmunda za dokuczanie młodszej siostrze, choć sam wciąż nie wierzy w istnienie Narnii.

Piotr i Zuzanna proszą o radę Profesora. Uczony pyta, które z młodszego rodzeństwa jest zwykle bardziej prawdomówne. Skoro ufają Łucji i nie mają podstaw, by uznać ją za chorą, powinni poważnie potraktować jej słowa. Zauważa też, że w innym świecie czas mógłby płynąć inaczej.

Pewnego dnia pani Macready oprowadza po domu zwiedzających. Dzieci próbują zejść im z drogi, lecz kolejne korytarze nie zapewniają schronienia. Wreszcie wszystkie chowają się w starej szafie. Tym razem cała czwórka przechodzi do Narnii.

Rozdział VI. Aresztowanie Tumnusa

Piotr i Zuzanna przekonują się, że opowieść Łucji była prawdziwa. Piotr przeprasza siostrę. Dzieci wkładają futra z szafy, aby nie marznąć. Edmund nieostrożnie zdradza, że zna już ten świat. Piotr rozumie, że brat wcześniej skłamał, a Edmund czuje do niego jeszcze większą niechęć.

Łucja prowadzi rodzeństwo do Tumnusa. Na miejscu znajdują zniszczony dom oraz zawiadomienie podpisane przez Maugrima, dowódcę Tajnej Policji Białej Czarownicy. Faun został aresztowany za pomoc człowiekowi i nieposłuszeństwo wobec władczyni. Zuzanna proponuje powrót do domu, ponieważ obawia się niebezpieczeństwa. Łucja nie chce jednak zostawić przyjaciela bez ratunku: Tumnus naraził się Czarownicy, dlatego, że jej pomagał. Piotr i Zuzanna uznają, że powinni spróbować go uratować.

Dzieci zauważają rudzika, niewielkiego ptaka z rudą piersią, który zdaje się wskazywać drogę. Podążają za nim w głąb lasu. Edmund próbuje przekonywać Piotra, że nie wiedzą jeszcze, która strona konfliktu jest dobra.

Rozdział VII. Gościna u bobrów

Kiedy rudzik znika, rodzeństwo dostrzega bobra dającego im znak, aby zachowywali się cicho. Bóbr obawia się szpiegów Czarownicy i zabiera dzieci w osłonięte miejsce. Aby zdobyć ich zaufanie, pokazuje chusteczkę należącą do Łucji. Dostał ją od Tumnusa, który przeczuwał aresztowanie i chciał zapewnić dziewczynce pomoc.

Pan Bóbr oznajmia, że Aslan wrócił do Narnii. Dzieci nie znają jeszcze lwa, ale na sam dźwięk jego imienia odczuwają silne emocje. Piotra, Zuzannę i Łucję ogarnia nadzieja, natomiast Edmund czuje lęk. Bóbr prowadzi rodzeństwo do domu stojącego przy zbudowanej przez niego tamie.

Pani Bobrowa wita gości i przygotowuje posiłek. Piotr pomaga panu Bobrowi łowić ryby, a dziewczynki zajmują się obiadem. Edmund wypatruje okolicy, w której powinien znajdować się zamek Czarownicy. Po jedzeniu gospodarze mogą wreszcie spokojnie wyjaśnić dzieciom, co dzieje się w krainie.

Rozdział VIII. Przepowiednia i zniknięcie Edmunda

Pan Bóbr przypuszcza, że Tumnus trafił do zamku Czarownicy, gdzie wielu więźniów zamieniono w kamień. Wyjaśnia, że uwolnienie fauna przekracza ich siły, lecz może tego dokonać Aslan. Lew jest synem Władcy-Zza-Morza i prawowitym królem Narnii. Mieszkańcy wierzą, że jego powrót zakończy rządy Czarownicy.

Bóbr opowiada także o przepowiedni, czyli zapowiedzi przyszłych wydarzeń, dotyczącej dwóch Synów Adama i dwóch Córek Ewy. Gdy zasiądą na czterech tronach w Ker-Paravel, nadmorskim zamku, panowanie Czarownicy dobiegnie końca. Dlatego władczyni obawia się ludzi i chce schwytać rodzeństwo. Bóbr ma zaprowadzić dzieci na spotkanie z Aslanem przy Kamiennym Stole.

W trakcie rozmowy okazuje się, że Edmund zniknął. Pozostali chcą go szukać, ale pan Bóbr rozpoznaje sytuację: chłopiec znał już Czarownicę i poszedł do niej. Uświadamia wszystkim, że Edmund może zdradzić ich kryjówkę oraz miejsce spotkania z Aslanem. Zamiast organizować poszukiwania, muszą natychmiast uciekać.

Rozdział IX. Edmund w zamku Czarownicy

Edmund wymyka się z domu bobrów w trakcie rozmowy. Marzy o słodyczach i o władzy, dzięki której mógłby górować nad Piotrem. Nie chce wierzyć, że Czarownica jest tak zła, jak mówią pozostali. Tłumaczy sobie jej postępowanie i z trudem idzie przez śnieg w stronę zamku.

Na dziedzińcu widzi mnóstwo kamiennych postaci. Przeraża go lew, którego początkowo bierze za żywe zwierzę. Przy wejściu spotyka wilka Maugrima i prosi o dopuszczenie przed oblicze władczyni.

Czarownica złości się, że przybył sam. Edmund zdradza, że rodzeństwo jest u bobrów, Aslan powrócił, a spotkanie z nim ma nastąpić przy Kamiennym Stole. Wiadomość o lwie szczególnie niepokoi władczynię. Zamiast nagrodzić chłopca, poleca przygotować sanie. Edmund przekonuje się, że obietnice czarownicy były podstępem.

Rozdział X. Ucieczka i dary Świętego Mikołaja

Bobry przygotowują ucieczkę z Piotrem, Zuzanną i Łucją. Pani Bobrowa pakuje żywność, a pan Bóbr ponagla towarzyszy, wiedząc, że wkrótce może zjawić się pościg. Wędrują w stronę Kamiennego Stołu i odpoczywają w ukryciu. Gdy słyszą dzwonki sań, obawiają się przybycia Czarownicy.

Okazuje się jednak, że przyjechał Święty Mikołaj. Dotarł do Narnii po długiej nieobecności, co oznacza, że zaklęcie Czarownicy słabnie. Przekazuje dzieciom przedmioty potrzebne w nadchodzących wydarzeniach i zaznacza, że są to narzędzia, a nie zabawki. Piotr dostaje miecz i tarczę. Zuzanna otrzymuje łuk, strzały oraz róg, którego dźwięk ma sprowadzać pomoc. Łucja dostaje sztylet i buteleczkę płynu leczącego rany.

Mikołaj obdarowuje również bobry i przynosi gorącą herbatę. Gospodarze przygotowują z zabranych zapasów śniadanie. Edmund jest w tym czasie z Czarownicą, więc nie uczestniczy w spotkaniu. Po posiłku grupa kontynuuje wędrówkę do Aslana.

Rozdział XI. Koniec zimy

Edmund nie dostaje kolejnych słodyczy, tylko skromny posiłek. Czarownica wysyła Maugrima i drugiego wilka do domu bobrów, a sama wyrusza saniami z chłopcem i karłem. Edmund jest głodny, zmarznięty i coraz wyraźniej widzi, że nie będzie traktowany jak przyszły książę.

Po drodze spotykają zwierzęta i inne leśne istoty świętujące przy zastawionym stole. Gdy Czarownica dowiaduje się, że obdarował je Święty Mikołaj, wpada w gniew. Edmund prosi, żeby je oszczędziła. Władczyni zamienia świętujących w kamień, a następnie uderza Edmunda za to, że się za nimi wstawił. Chłopiec zaczyna współczuć jej ofiarom, zamiast myśleć wyłącznie o sobie.

W Narnii szybko nadchodzi wiosna. Śnieg topnieje, słychać ptaki, pojawiają się kwiaty i liście. Czytelnik może odczytać zimę jako symbol panowania zła, a wiosnę jako znak powracającego życia i wolności. Sanie nie mogą dalej jechać, więc Czarownica, karzeł i Edmund ruszają pieszo. Zmęczony chłopiec jest brutalnie poganiany. Gdy karzeł zauważa, że przyczyną zmian musi być Aslan, Czarownica zakazuje wypowiadania jego imienia.

Rozdział XII. Spotkanie z Aslanem i pierwsza walka Piotra

Piotr, Zuzanna i Łucja wraz z bobrami docierają do obozu przy Kamiennym Stole. Jest to wielka kamienna płyta z dawnymi znakami. Spotykają tam Aslana i zgromadzonych wokół niego sprzymierzeńców. Potężny lew wzbudza w dzieciach respekt. Pyta o czwartego członka rodzeństwa. Pan Bóbr mówi o zdradzie Edmunda, a Piotr przyznaje, że swoim gniewem mógł przyczynić się do jego decyzji. Łucja prosi o uratowanie brata. Aslan zapowiada, że zrobi wszystko, co konieczne, ale uprzedza, że ocalenie chłopca może być trudniejsze, niż sądzą.

Aslan rozmawia z Piotrem o Ker-Paravel i jego przyszłej roli. Nagle rozlega się róg Zuzanny. Dziewczynkę zaatakował Maugrim i zmusił do schronienia się na drzewie. Piotr rusza jej z pomocą. Mimo strachu staje do walki i zabija wilka mieczem.

W pobliżu ukrywa się drugi wilk. Kiedy ucieka do Czarownicy, Aslan wysyła za nim najszybszych towarzyszy. Mają dzięki niemu odnaleźć władczynię i uratować Edmunda. Następnie Aslan pasuje Piotra na rycerza, czyli uroczyście nadaje mu godność rycerską.

Rozdział XIII. Uratowanie Edmunda i układ z Czarownicą

Czarownica zdaje sobie sprawę, że przybycie całego rodzeństwa do Aslana może doprowadzić do spełnienia przepowiedni. Postanawia zabić Edmunda. Karzeł przywiązuje chłopca do drzewa, a władczyni przygotowuje nóż. W ostatniej chwili nadciąga oddział Aslana i uwalnia więźnia. Czarownica oraz jej pomocnik unikają schwytania dzięki czarom: przybierają postacie głazu i pnia.

Następnego ranka Aslan rozmawia z Edmundem na osobności. Treść rozmowy pozostaje nieznana. Chłopiec przeprasza rodzeństwo, a lew prosi, aby nie wracać do sprawy jego winy. Rodzeństwo przebacza Edmundowi.

Czarownica przychodzi jednak do obozu i powołuje się na Wielkie Czary, prawo obowiązujące w Narnii od jej początków. Zgodnie z nim ma prawo do życia każdego zdrajcy. Aslan nie zaprzecza istnieniu tego prawa i podejmuje z Czarownicą rozmowę bez świadków. Po zawarciu tajnego układu władczyni rezygnuje z roszczeń do chłopca.

Rozdział XIV. Śmierć Aslana

Aslan zarządza przeniesienie obozu i przygotowuje Piotra do dowodzenia bitwą. Sam jest wyraźnie przygnębiony. Nocą Zuzanna i Łucja nie mogą zasnąć. Zauważają odchodzącego lwa i idą za nim. Aslan pozwala im przez pewien czas sobie towarzyszyć, lecz przed dotarciem do Kamiennego Stołu każe im zostać z tyłu.

Przy stole czeka Biała Czarownica z tłumem sprzymierzeńców. Aslan dobrowolnie oddaje się w ich ręce. Nie broni się, choć mógłby stawiać opór. Słudzy władczyni wiążą go, golą mu grzywę, zakładają kaganiec i szydzą z jego bezbronności. Następnie wciągają go na kamienną płytę.

Czarownica ujawnia sens umowy: Aslan ma umrzeć zamiast Edmunda. Jest przekonana, że po jego śmierci nic nie przeszkodzi jej w pokonaniu przeciwników, a później zabiciu chłopca. Zadaje lwu śmiertelny cios nożem. Dziewczynki obserwują scenę z ukrycia, lecz przed śmiertelnym ciosem zasłaniają oczy.

Rozdział XV. Pęknięcie Kamiennego Stołu

Czarownica zabiera swoją armię na walkę z pozostałymi obrońcami Narnii. Po odejściu wrogów Łucja i Zuzanna podchodzą do martwego Aslana. Płaczą, zdejmują mu kaganiec i próbują rozwiązać krępujące go sznury. Pomagają im myszy, które przegryzają więzy. Dziewczynki czuwają przy ciele, a nad ranem odchodzą na krótki spacer, żeby się rozgrzać.

Wtedy słyszą głośny trzask. Kamienny Stół pęka, a ciało Aslana znika. Po chwili siostry widzą lwa żywego, znów z bujną grzywą. Aslan wyjaśnia, że Czarownica znała Wielkie Czary, pochodzące z początków Narnii. Największe Czary są starsze: jeśli ktoś niewinny dobrowolnie umrze zamiast zdrajcy, stół pęknie, a śmierć zostanie cofnięta.

Rozpacz dziewczynek zmienia się w radość. Aslan bawi się z nimi, po czym poleca im usiąść na swoim grzbiecie. Pędzi przez kraj do zamku Czarownicy i przeskakuje jego mur. Na dziedzińcu wciąż stoją ofiary zamienione w kamień.

Rozdział XVI. Uwolnienie kamiennych postaci i odsiecz

Aslan zaczyna przywracać życie kamiennym postaciom. Ożywia je swoim oddechem: kamień stopniowo odzyskuje naturalne barwy, a uwięzione istoty mogą się znów poruszać. Łucja szuka Tumnusa i z radością spotyka uratowanego przyjaciela. Odczarowany zostaje także olbrzym Grzmotołup. Grupa sprawdza pomieszczenia zamku, aby nikogo nie pozostawić w niewoli.

Grzmotołup bezskutecznie uderza w zamkniętą bramę, a potem burzy stojące przy niej wieże i część muru. Powstałym wyłomem wszyscy opuszczają dziedziniec. Uwolnieni mieszkańcy Narnii ruszają z Aslanem na pomoc Piotrowi. Lew wie, że tymczasem trwa walka z armią Czarownicy.

Na polu bitwy sytuacja obrońców jest trudna. Wokół stoją wojownicy zamienieni w kamień, a Piotr pojedynkuje się z Czarownicą. Aslan każe dziewczynkom zejść ze swojego grzbietu i rzuca się na władczynię. Jednocześnie przybyłe z nim istoty uderzają na jej wojsko. Odsiecz, czyli pomoc przybywająca walczącym, przechyla szalę zwycięstwa na stronę obrońców Narnii.

Rozdział XVII. Cztery trony i powrót do domu

Czarownica ginie, a jej armia zostaje rozbita. Piotr opowiada Aslanowi o odwadze Edmunda. Chłopiec przedarł się do władczyni i rozbił mieczem jej różdżkę, dzięki czemu nie mogła dalej zamieniać walczących w kamień. Sam został jednak ciężko ranny. Łucja podaje Edmundowi leczniczy płyn i chce przy nim zostać, aby sprawdzić, czy poczuje się lepiej. Aslan ponagla ją, bo inni ranni także potrzebują pomocy. Dziewczynka odchodzi leczyć pozostałych poszkodowanych. Lew odczarowuje kamienne ofiary bitwy. Edmund odzyskuje zdrowie i zostaje pasowany na rycerza.

W Ker-Paravel Aslan koronuje rodzeństwo. Piotr Wspaniały, Zuzanna Łagodna, Edmund Sprawiedliwy i Łucja Mężna obejmują cztery trony. Aslan odchodzi, a dzieci przez lata sprawiedliwie rządzą Narnią i dorastają. Zaprowadzają pokój i coraz słabiej pamiętają świat, z którego przybyły.

Pewnego dnia wyruszają na polowanie na Białego Jelenia, którego schwytanie według opowieści pozwala spełniać życzenia. Docierają do znanej Łucji latarni, a następnie wchodzą między drzewa. Gałęzie zmieniają się w futra i cała czwórka wypada z szafy. Znów są dziećmi, a w Anglii nie minęła ani chwila od ich wspólnego wejścia do Narnii.

Opowiadają o wszystkim Profesorowi, który im wierzy. Radzi, aby nie próbowali wracać przez szafę na siłę ani opowiadać o przygodzie każdemu. Uważa, że jeszcze trafią do Narnii, lecz może się to wydarzyć w inny, nieoczekiwany sposób.

Motywy

Motywy do tej lektury są w przygotowaniu.