Pozłacana rybka

Wiadomości wstępne

Autor

Barbara Kosmowska

Gatunek

Powieść obyczajowa dla młodzieży

Czas akcji

Współczesność, od końca sierpnia do listopada

Miejsce akcji

Duże miasto w Polsce i wieś Kruszyna

Pigułka wiedzy

Czternastoletnia Alicja przeżywa pierwszą miłość, próbuje porozumieć się z rodzicami po rozwodzie i mierzy się z ciężką chorobą pięcioletniego brata, Fryderyka. Dzięki tym doświadczeniom lepiej rozumie uczucia innych i zmienia zdanie o osobach, które wcześniej oceniała niesprawiedliwie, zwłaszcza o Klaudii, partnerce taty. Fryderyk umiera. Rok później Klaudia zdobywa nagrodę za film o dzieciach w hospicjum i dedykuje ją Alicji.

Geneza

Pozłacana rybka to powieść obyczajowa, czyli utwór o codziennym życiu ludzi i ich relacjach. Książka ukazała się w 2007 roku. We wstępie zatytułowanym Zamiast dedykacji Barbara Kosmowska przywołuje rozmowę z przyjaciółką oznaczoną inicjałem M. i podkreśla jej znaczenie dla powstania książki. Powieść otrzymała nagrodę Książka Roku 2007 Polskiej Sekcji IBBY oraz pierwsze miejsce w kategorii książek dla młodzieży w Konkursie Literackim im. Astrid Lindgren.

Bohaterowie

Alicja

Czternastoletnia główna bohaterka, która kocha fotografowanie i przyrodę. Mieszka z mamą, a wakacje spędza u dziadków w Kruszynie. Długo nie potrafi pogodzić się z rozwodem rodziców. Rozwija empatię, czyli umiejętność rozumienia uczuć i sytuacji innych osób. Troszczy się o chorego brata, wspiera Dorotę i uczy się szanować uczucia Sary. Dzięki trudnym doświadczeniom staje się bardziej samodzielna i odpowiedzialna.

Fryderyk

Pięcioletni przyrodni brat Alicji, syn jej taty i Klaudii. Nazywany Fryckiem i Jaszczurką, jest ciekawy świata, pomysłowy i zabawnie przekręca słowa. Ciężka choroba stopniowo odbiera mu siły. Chłopiec pyta o śmierć, ale nadal pragnie zabawy, bliskości i powrotu do domu. Bardzo kocha siostrę. Umiera jesienią.

Klaudia – Miss Lata

Partnerka ojca Alicji i mama Fryderyka. Kręci filmy dokumentalne, czyli filmy o prawdziwych ludziach i wydarzeniach. Alicja początkowo ocenia ją po wyglądzie i złośliwie nazywa Miss Lata. Stopniowo odkrywa jej odwagę, poczucie humoru oraz umiejętność słuchania. Klaudia staje się dla niej bliską, zaufaną osobą. Po śmierci syna tworzy nagrodzony film Rajska jabłoń o dzieciach w hospicjum, czyli miejscu opieki nad nieuleczalnie chorymi.

Mama Alicji

Zajmuje się literaturą szwedzką i pisze książkę o życiu Astrid Lindgren. To ona chciała rozstać się z ojcem Alicji. Kocha córkę, lecz często jest zbyt zajęta pracą. Po rozwodzie czuje się samotna i zazdrości Alicji bliskości z Klaudią. Potrafi jednak przyznać się do błędów i przeprosić. Odbudowuje więź z córką, poznaje nową miłość i dzięki znajomym w Szwecji załatwia Fryderykowi wizytę u lekarzy specjalistów.

Tata Alicji

Ojciec Alicji i Fryderyka, związany z Klaudią. Kieruje wydawnictwem. Po rozwodzie utrzymuje kontakt z córką, ale nie zawsze rozumie jej uczucia. Początkowo ucieka od rozmów o chorobie syna w żarty. Cierpienie Fryderyka i jego śmierć zmieniają go: zaczyna uważniej słuchać bliskich. W finale towarzyszy Alicji podczas wręczenia nagrody Klaudii.

Robert

Szesnastoletni przyjaciel Alicji z Kruszyny, który zostaje jej chłopakiem. Jest utalentowanym skrzypkiem. Stracił mamę, a jego ojciec nadużywa alkoholu. Sam zarabia na instrument, pracując przy zbiorze ogórków i występując na festiwalu w Niemczech. Jest pracowity, opiekuńczy i stanowczy. Wspiera Alicję, pomaga wyprowadzić Sarę z niebezpiecznej imprezy i rozwija talent muzyczny. Przyznaje się Alicji do sympatii wobec Kasi i wyjaśnia swoje wątpliwości. Dzięki szczerości odbudowuje zaufanie dziewczyny.

Sara

Czternastoletnia przyjaciółka Alicji, odważna, bezpośrednia i dowcipna. W jej domu brakuje pieniędzy, a rodzice ciągle się kłócą. Podczas wakacji pracuje przy sprzedaży warzyw i pomaga rodzinie. Zależy jej na Borysie, co prowadzi do konfliktu z Alicją. Po nieporozumieniach dziewczęta się godzą.

Dorota – Dorcia

Koleżanka Alicji i Sary z klasy. Dziewczęta początkowo jej nie lubią i uważają ją za zarozumiałą. Dorota choruje na anoreksję, czyli poważne zaburzenie odżywiania. Za jej zgodą nauczycielka udostępnia klasie fragmenty pamiętnika, aby inni lepiej zrozumieli chorobę. Dziewczyna podejmuje leczenie. Jest wdzięczna Alicji za wsparcie i proponuje jej pomoc w nauce angielskiego.

Babcia Alicji

Mieszka w Kruszynie i daje wnuczce poczucie bezpieczeństwa. Jest ciepła, rozsądna i ma poczucie humoru, ale potrafi też zwrócić Alicji uwagę. Troszczy się również o Roberta. Opowiada wnuczce o swojej pierwszej miłości do górala Jędrka.

Dziadek Alicji

Dawny adwokat, który po przeprowadzce na wieś pomaga mieszkańcom w sprawach prawnych. Rozbudza w Alicji pasję fotograficzną: daje jej aparat, uczy wywoływania zdjęć i ocenia jej prace. Jest serdeczny i sprawiedliwy. Wspiera Roberta, gra z nim w szachy oraz cieszy się jego sukcesami. Przypomina też, że uzależniony ojciec chłopca jest człowiekiem chorym i nieszczęśliwym.

Zuza

Wolontariuszka, czyli osoba, która bez zapłaty odwiedza chore dzieci w szpitalu. Straciła młodszego brata, Jaśka, dlatego rozumie lęk Alicji. Wyjaśnia jej, że unikanie trudnych pytań może sprawić, iż chory poczuje się samotny. Uczy Alicję słuchania Fryderyka i towarzyszenia mu także w rozmowach o śmierci. Wspiera ją po odejściu brata i występuje w filmie Klaudii.

Symbioza

Nauczycielka biologii, której przezwisko nadali uczniowie. Pomaga klasie zrozumieć chorobę Doroty i wspiera zainteresowania przyrodnicze Alicji. Kiedy dowiaduje się o cierpieniu Fryderyka, okazuje dziewczynie wyrozumiałość. Przypomina jej, że troska o brata jest ważniejsza niż udział w konkursie.

Borys

Kolega z klasy, którym interesuje się Sara. Zachowuje się lekceważąco i próbuje imponować innym. Na imprezie poniża Roberta z powodu jego wiejskiego pochodzenia i traktuje dziewczęta jak przedmioty. Jego zachowanie przyczynia się do nieporozumienia między Sarą a Alicją.

Streszczenie właściwe

Listy do samej siebie – wstęp

Listy do samej siebie to prywatne zapiski, które Alicja pisze w komputerze. Przeplatają się z rozdziałami powieści. Alicja wspomina rozwód rodziców i utratę poczucia bezpieczeństwa. Boli ją, że dorośli przedstawiają rozstanie jako decyzję podjętą dla jej dobra. Chce, by ojciec pamiętał, że nadal jest jej tatą, chociaż wyprowadził się z domu.

Rozdział 1. Być tam i tu

Pod koniec sierpnia czternastoletnia Alicja spędza wakacje u dziadków w Kruszynie. Nie chce wracać do miasta, ponieważ na wsi czuje się szczęśliwa. Lubi dom dziadków i ich krowę, Pannę Fryzunię, którą uratowali przed zabiciem. Babcia przypomina jej, że w mieście czekają kochający rodzice, brat i przyjaciółka Sara. Tłumaczy też, że potrzebne są zarówno powroty do domu, jak i kolejne wakacyjne przyjazdy.

Rozdział 2. Karton ze zdjęciami

Alicja przegląda fotografie zrobione nikonem podarowanym przez dziadka. To on nauczył ją fotografowania i wywoływania zdjęć. Jego wymagające oceny pomogły jej rozwinąć talent, a fotografia rannego kormorana przyniosła dziewczynie wyróżnienie na konkursie. Przy zdjęciach babci Alicja zastanawia się, jak rozwód rodziców wpłynął na całą rodzinę. Osobna koperta zawiera portrety Roberta. Dziewczyna tęskni za nim i czuje się zawiedziona jego nieobecnością podczas wakacji.

Rozdział 3. Portret

Wspomnienie dawnego gabinetu dziadka prowadzi Alicję do rozmyślań o rodzicach. Mama zajmuje się twórczością Astrid Lindgren, a ojciec literaturą szwedzką dla dorosłych. Rodzice rozwiedli się, gdy Alicja miała osiem lat. Choć zapewniali ją o swojej miłości i próbowali rozstać się spokojnie, dziewczynka czuła się oszukana. Sara zazdrości jej spokojnych stosunków między rodzicami, ponieważ we własnym domu stale słyszy kłótnie.

Rozdział 4. Sara

Alicja wspomina początki przyjaźni z odważną i bezpośrednią Sarą, która potrafiła stanąć w jej obronie. Przyjaciółka pracuje podczas wakacji na straganie warzywnym. Część zarobków oddaje mamie na szkolne potrzeby młodszego rodzeństwa. Dawniej dziewczęta wspólnie wypoczywały w Kruszynie. W Czarcim Jarze złożyły sobie obietnicę trwałej przyjaźni. Alicja zaczyna tęsknić nie tylko za Sarą, lecz także za młodszym bratem Fryderykiem, którego początkowo odrzucała.

Rozdział 5. Miss Lata

Alicja przypomina sobie poznanie Klaudii, nowej partnerki ojca, którą złośliwie nazwała Miss Lata. Jej pojawienie się przekreśliło nadzieję dziewczynki na powrót rodziców do siebie. Podczas wizyty Alicja dowiedziała się, że Klaudia kręci filmy dokumentalne o cierpieniu zwierząt. Zaczęła dostrzegać w niej coś więcej niż rywalkę mamy. Wiadomość o ciąży Klaudii ponownie wywołała jednak gniew.

Rozdział 6. Ogórki i miłość

Babcia wyjaśnia Alicji, że Robert wyjechał zarabiać przy zbiorze ogórków, ponieważ potrzebuje nowych skrzypiec do nauki w liceum muzycznym. Stypendium wystarczy jedynie na skromne utrzymanie, a ojciec nie może mu pomóc. Alicja wspomina zeszłoroczny festyn, na którym Robert zagrał dla niej utwór Vivaldiego. Wtedy zaczęła patrzeć na dawnego kolegę z nowym uczuciem. Pod koniec dnia dowiaduje się, że chłopak wróci kolejnego dnia.

Rozdział 7. Serce w koronie

Podekscytowana powrotem Roberta Alicja nie może zasnąć. Babcia opowiada jej o swojej pierwszej miłości. Jako czternastolatka zakochała się w Jędrku, młodym góralu, który pomógł jej podczas burzy. Przez kolejne lata spotykali się na wakacjach, ale z czasem odkryła, że trudno im rozmawiać codziennie. Szczęście znalazła później u boku dziadka. Babcia przekonuje Alicję, że także jej rodzice mogą jeszcze ułożyć sobie życie.

Rozdział 8. Panna Wporzo i kameleon

Robert wraca z Niemiec i opowiada dziadkom Alicji o pracy oraz występie na festiwalu w Karlsruhe. Zachęcony przez kolegę i pracodawcę zagrał na skrzypcach, a publiczność nagrodziła go pieniędzmi. Później nad jeziorem wręcza Alicji bransoletkę z kameleonem, kupioną za część pieniędzy zarobionych za koncert. Ozdoba pasuje do jej wisiorka z jaszczurką. Dziewczyna jest wzruszona prezentem i ciepłymi słowami chłopaka.

Rozdział 9. Złota rybka

Podczas rozmowy o rozstaniach Robert wspomina zmarłą mamę. Zapytany o życzenie do złotej rybki odpowiada, że chciałby, aby ojciec przestał pić. Alicja marzy o zamieszkaniu u dziadków i daje chłopakowi biografię Vivaldiego. W drodze powrotnej spotykają pijanego ojca Roberta, którym syn musi się zająć. Dziadek wyjaśnia później Alicji, że pan Puchała jest zdolnym weterynarzem i muzykiem, ale po śmierci żony pogrążył się w uzależnieniu.

Rozdział 10. Królewskie barchany

Alicja żegna się z Kruszyną. Robert obiecuje przyjechać do jej miasta we wrześniu, aby kupić skrzypce, co znacznie poprawia jej humor. Ponieważ ojciec nie może po nią przyjechać, wraca pociągiem. Na dworcu czeka mama, a do domu odwozi je zaprzyjaźniony inżynier zwany Mamoniem. Jego żarty przypominają Alicji zmarłego Maćka, syna inżyniera, który zmarł z powodu narkotyków. Mama wypytuje córkę o wakacje i Roberta.

Rozdział 11. Jabłecznik z okruchami

Po powrocie Alicja pokazuje mamie fotografię jaszczurki przygotowaną dla Fryderyka. Wieczorem przychodzi ojciec i informuje ją, że chłopiec jest ciężko chory i przebywa w szpitalu. Alicja ma żal, że dorośli ukryli przed nią prawdę, aby nie psuć jej wakacji. W komputerowym pamiętniku opisuje swój lęk i poczucie winy związane z dawną niechęcią do brata. Zapowiada, że następnego dnia go odwiedzi.

Rozdział 12. Cierpki smak cytryny

Fryderyk z radością wita siostrę i zachwyca się fotografią jaszczurki. Alicja obiecuje zabrać go po wyzdrowieniu do Kruszyny. Po odwiedzinach jedzie z Klaudią na kawę. Proponuje pomoc przy opiece nad bratem, a nawet mówi, że może zostać dawczynią do przeszczepu. Klaudia docenia jej gotowość, lecz daje do zrozumienia, że uratowanie chłopca nie jest takie proste. Wspólne jedzenie cytryny z wody mineralnej staje się spokojną chwilą, w której obie czują się sobie bliższe.

Rozdział 13. Sara w słońcu, Sara w cieniu

Sara odwiedza Alicję i wysłuchuje wiadomości o Fryderyku. Rozmowa schodzi na szkolnych znajomych. Alicja powtarza plotkę, że Borys zakochał się w Dorocie, po czym dostrzega, jak bardzo zraniła Sarę. Nie chce zwiększać jej przykrości opowieścią o własnym szczęściu. Ukrywa więc spotkania z Robertem i mówi, że bransoletkę dostała od dziadków. Sara zauważa różnicę między ich sytuacją: ona ciężko pracuje, a Alicja otrzymuje prezenty.

Rozdział 14. Miejsce dla Jaszczurki

Alicja godzi Fryderyka z jego szpitalnym kolegą Patrykiem, dając im samochodziki. Potem zabiera brata pod lipę i opowiada o planowanej podróży na wieś. Fryderyk mówi o śmierci chłopca z ich sali i zastanawia się, czy sam będzie mógł dorosnąć. Alicja nie umie go uspokoić. Ojciec przyznaje, że również boi się takich rozmów. W pamiętniku dziewczyna opisuje bliskość z Klaudią i samotność odczuwaną przy rodzicach.

Rozdział 15. Problem w rozmiarze XS

Sara opowiada Alicji o spotkaniu Doroty, która po pobycie w Anglii jest niepokojąco wychudzona. Początkowe żarty ustępują zmartwieniu. Alicja podejrzewa anoreksję i nie zgadza się, że ta choroba to kara za przesadne dbanie o wygląd. Sara reaguje niechętnie, nadal poruszona wiadomością o Borysie. Po jej wyjściu Alicja szuka rozmowy z mamą, lecz ta zajmuje się własną książką. Zamiast wysłuchać córki, czyta jej fragment pracy o Astrid Lindgren.

Rozdział 16. Palma

Podczas kolejnego spaceru Fryderyk opowiada siostrze o szpitalu i płaczu mamy po rozmowie z lekarzem. Klaudia przynosi mu palmę, którą Fryderyk wyhodował wspólnie z Alicją z pestki daktyla. Chłopiec chce sam się nią opiekować. Później Alicja rozmawia z Klaudią o możliwej anoreksji Doroty. Klaudia wspomina chorą koleżankę, którą klasa wyśmiewała aż do jej śmierci. Obiecuje dowiedzieć się, jak Alicja może pomóc Dorocie.

Rozdział 17. Anorka i podrabiany Cugowski

Fryderyk słabnie i coraz częściej pyta o śmierć. Alicja próbuje odwracać jego uwagę od tego tematu. W szkole broni Doroty przed plotkami i wyjaśnia kolegom, że anoreksja jest chorobą, której przyczyny nie muszą wiązać się z wyglądem. Korzysta przy tym z wiadomości zdobytych dzięki Klaudii. Nauczycielka biologii, nazywana Symbiozą, rozdaje klasie informacje o chorobie oraz fragmenty pamiętnika Doroty, udostępnione za zgodą dziewczyny.

Rozdział 18. Radość wielkości ziarenka grochu

Alicja przygotowuje się do przyjazdu Roberta, który chce kupić skrzypce i spędzić z nią czas. Gdy informuje mamę, że zaprosiła go na dwa dni, wybucha kłótnia. Matka nie zgadza się na wizytę, a córka zapowiada, że przyjmie go u taty i Klaudii. W pamiętniku Alicja opisuje swoje rozczarowanie. Czuje się zaniedbywana przez mamę zajętą książką o Astrid Lindgren i przyznaje, że coraz częściej szuka oparcia u Klaudii.

Rozdział 19. Rubryka „osobiste”

Mama zostawia Alicji list z przeprosinami. Przyznaje, że trudno jej znosić samotność po rozwodzie i że jest zazdrosna o więź córki z Klaudią. Zgadza się przyjąć Roberta, a Alicja wybacza jej wybuch złości. W szkole Sara namawia przyjaciółkę na imprezę u Borysa. Jest nim zauroczona i wierzy jego zapewnieniom. Alicja niechętnie obiecuje zajrzeć tam z Robertem, chociaż wolałaby spędzić ten dzień tylko z nim.

Rozdział 20. Złe pytania

Fryderyk pyta o życie w niebie i udaje, że jest martwy. Alicja reaguje strachem i próbuje przerwać tę zabawę. Rozmawia z nią Zuza, wolontariuszka, której młodszy brat zmarł. Opowiada, że wcześniej sama nie chciała słuchać jego pytań o śmierć i przez to nie rozumiała jego lęków. Radzi Alicji, aby nie zbywała Fryderyka. Dziewczyna zaczyna pojmować, że powinna przede wszystkim słuchać brata i pomagać mu nie czuć się samotnym.

Rozdział 21. Łąka pełna złej trawy

Robert przyjeżdża do Alicji i kupuje wymarzone skrzypce. Dziewczyna na moment wstydzi się jego zniszczonego ubrania, lecz szybko odzyskuje radość ze spotkania. Na imprezie u Borysa zastają alkohol, marihuanę i Sarę w złym stanie. Koledzy wyśmiewają wiejskie pochodzenie Roberta oraz obraźliwie mówią o dziewczynach. Alicja postanawia zabrać przyjaciółkę. Robert pomaga ją wyprowadzić i stanowczo odsuwa z drogi Borysa.

Rozdział 22. Kampania napoleońska

Mama Alicji opiekuje się Sarą i serdecznie przyjmuje Roberta. Przygotowany przez nią posiłek pomaga odzyskać spokój po nieprzyjemnej imprezie. Alicja uświadamia sobie, jak niesprawiedliwie oceniała chłopca po ubraniu. Robert i Alicja rozmawiają o wzajemnej tęsknocie. Później chłopak gra na nowych skrzypcach, a Alicja, jej mama i Sara słuchają. W pamiętniku Alicja przyznaje jednak, że czuje winę, ciesząc się szczęściem podczas choroby brata. Niepokoi się też o przyszłość przyjaźni z Sarą.

Rozdział 23. Lipowa Gałąź na szczycie stoku

Fryderyk podlewa swoją palmę coca-colą i roślina marnieje. Sam chłopiec jest coraz słabszy. Podsłuchał rozmowę lekarza Karola z pielęgniarką Zosią i wie, że może umrzeć. Rodzice przynoszą mu kombinezon narciarski oraz kijki, żeby sprawić mu radość. Chłopiec wyobraża sobie, że jest Adamem Małyszem. Alicja prowadzi go pod szpitalną lipę, gdzie odpoczywa po wyczerpującym spacerze. Opowiada mu o Braciach Lwie Serce Astrid Lindgren.

Rozdział 24. Cień jaśnie pani

Symbioza dostrzega przygnębienie Alicji i proponuje pomoc w przygotowaniu pracy konkursowej. Tymczasem Sara odrzuca zaproszenie Borysa do kina, po czym oświadcza Alicji, że zerwała z nim dla niej. Alicja odpowiada, że przyjaciółka powinna zdecydować ze względu na własne dobro. Dochodzi do kłótni: Sara oskarża ją o poczucie wyższości i lekceważenie. Później Alicja zastanawia się w pamiętniku, czy ma prawo oceniać uczucia Sary i wymagać, by patrzyła na świat tak samo jak ona.

Rozdział 25. Szczęście na progu

Alicja kupuje dla Fryderyka pomarańczową rybkę, welona. Chce, żeby brat miał się kim opiekować i mógł powierzyć rybce swoje życzenia. Po drodze widzi Sarę z Borysem, co pogłębia jej osamotnienie. W domu czeka jednak mama z ugotowanym obiadem i czasem na rozmowę. Obie szczerze mówią o swoich uczuciach. Alicja opowiada o Robercie, a mama wyznaje, że zainteresowała się kolegą z redakcji. Matka i córka odzyskują bliskość.

Rozdział 26. Złota rybka II

Fryderyk zachwyca się rybką, choć zauważa, że jest pomarańczowa, a nie złota. Pragnie wrócić do domu, ale opowiada też o swoich dziecięcych uczuciach do pielęgniarki Zosi i szpitalnej koleżanki Nikoli. Alicja spokojniej przyjmuje jego trudne pytania. Później rozmawia z wyczerpaną Klaudią o chorobie Doroty i konflikcie z Sarą. W Listach do samej siebie ujawnia zazdrość o Kasię, wiolonczelistkę, z którą Robert ma wyjechać do Wiednia. Sukces chłopca cieszy ją, ale obawia się utraty jego bliskości.

Rozdział 27. Światełko w mroku

Fryderyk wraca do domu i jest przekonany, że rybka spełniła jego życzenie. Rozdaje szpitalnym znajomym swoje zabawki. Bliscy wiedzą jednak, że nie wyzdrowiał, a dotychczasowe leczenie nie może już mu pomóc. Alicja otrzymuje numer telefonu Zuzy. Po powrocie do mamy wybucha płaczem, nie umiejąc pogodzić cierpienia w jednym domu ze szczęściem w drugim. Wtedy dowiaduje się, że mama stara się zorganizować Fryderykowi pomoc zagranicznych specjalistów. Pojawia się kolejna nadzieja.

Rozdział 28. Prezenty

Alicja czuje się osamotniona: Sara jej unika, a Robert rzadko się odzywa. Chłopiec w końcu dzwoni i zapowiada przyjazd. Wieczorem pojawia się Sara. Przyjaciółki godzą się, a Alicja przyznaje, że nie powinna narzucać jej swoich ocen. Sara oznajmia, że Borys już jej nie interesuje. Mama kończy biografię Astrid Lindgren. W pamiętniku Alicja wspomina również Dorotę, która przytyła trzy kilogramy i podziękowała jej za pomoc w powrocie do klasy.

Rozdział 29. Pozłacana rybka

Symbioza wspiera Alicję w pracy o jaszczurce, ale przypomina, że troska o brata jest ważniejsza od konkursu. Alicja mówi Sarze, że nie lubi już, kiedy Klaudię nazywa się Miss Lata. Sara opowiada o kłótniach rodziców i lęku przed powtórzeniem ich błędów. Nadchodzi potwierdzenie wizyty w klinice w Sztokholmie, jednak Fryderyk jest zbyt słaby na podróż. Chłopiec wyznaje siostrze, że rybka nie pomogła mu dojść do półki. Uznaje ją za jedynie pozłacaną. Nie chce kolejnej, ponieważ martwi się, kto nakarmi rybki, kiedy on już nie wstanie.

Tytułowa rybka jest symbolem, czyli rzeczą, która oprócz zwykłego znaczenia ma też drugie, ukryte. Przypomina baśniową złotą rybkę spełniającą życzenia, lecz nie potrafi uzdrowić Fryderyka. Określenie „pozłacana” wyraża jego rozczarowanie.

Rozdział 30. Miłość w plastikowym kubku

Podczas spotkania Robert szczerze opowiada Alicji o swoich wątpliwościach. Przyznaje, że polubił Kasię i zastanawiał się nad uczuciami, ale zrozumiał, że chce być z Alicją. Dziewczyna początkowo czuje ból, później jednak odzyskuje zaufanie. W Listach do samej siebie docenia szczerość Roberta i jego prawo do niepewności. Dostrzega, że dzięki miłości do niego i do Fryderyka dorasta. Przyznaje też, że wcześniej niesprawiedliwie oceniała mamę, która zaangażowała się w pomoc jej bratu.

Rozdział 31. Czas latawców

Fryderyk umiera. Rozdział przedstawia jego listopadowy pogrzeb oraz żal Alicji, która nie rozumie, jak świat może nadal toczyć się zwyczajnym rytmem. Wśród osób na pogrzebie dostrzega bliskich, nauczycielkę, kolegów i Zuzę. Robert nie mógł przyjechać. Dziewczyna wyobraża sobie latawiec, którego sznurek niechcący wypuszcza z dłoni. Postanawia już go nie łapać. Alicja dotyka wisiorka z jaszczurką, który przypomina jej o Fryderyku. Klaudia obejmuje ją i pozwala jej się wypłakać.

Rozdział 32. Rajska jabłoń

Rok po śmierci Fryderyka Alicja i tata biorą udział w uroczystości na festiwalu filmowym. Klaudia nakręciła film o dzieciach w hospicjum pod tytułem Rajska jabłoń, w którym wystąpiła także Zuza. Film powstał z myślą o Fryderyku oraz o innych dzieciach i rodzinach przechodzących przez cierpienie. Film zdobywa nagrodę. Klaudia dedykuje zwycięstwo Alicji i dziękuje jej za wsparcie podczas choroby Fryderyka.

Motywy

Motywy do tej lektury są w przygotowaniu.