Wiadomości wstępne
- Autor
- św. Mateusz (według tradycji)
- Gatunek
- Przypowieść
- Czas akcji
- Czas nieokreślony
- Miejsce akcji
- Nieokreślone
Pigułka wiedzy
Przed wyjazdem bogaty człowiek powierza trzem sługom różne sumy pieniędzy, a po powrocie rozlicza ich z gospodarowania swoim majątkiem. Dwaj słudzy pomnażają otrzymane dobra i zostają nagrodzeni; trzeci zakopuje pieniądze, przez co traci zaufanie pana i otrzymany talent. Przypowieść mówi o odpowiedzialności za powierzone możliwości oraz o potrzebie działania. W odczytaniu religijnym przypomina, że człowiek odpowiada przed Bogiem za sposób wykorzystania otrzymanych darów.
Geneza
Przypowieść znajduje się w Ewangelii według św. Mateusza, należącej do Nowego Testamentu. Jezus opowiada historię o sługach w szerszej wypowiedzi o gotowości na swoje powtórne przyjście i przyszły sąd.
Bohaterowie
Pan
Właściciel majątku, który na czas podróży przekazuje pieniądze sługom. Rozdziela je według ich możliwości i pozwala im działać samodzielnie. Po powrocie nagradza dwóch wiernych sług, a trzeciego surowo karze.
Sługa, który otrzymuje pięć talentów
Dostaje największą sumę i pomnaża ją do dziesięciu talentów. Jest zaradny i zaangażowany w powierzone zadanie. Pan docenia jego wierność, zapowiada powierzenie mu większych obowiązków i dopuszcza go do swojej radości. Ostatecznie właśnie ten sługa otrzymuje również talent odebrany trzeciemu słudze.
Sługa, który otrzymuje dwa talenty
Podwaja powierzoną sumę, zdobywając kolejne dwa talenty. Choć zarabia mniej niż pierwszy sługa, słyszy taką samą pochwałę i obietnicę nagrody. Pan bierze pod uwagę ich różne możliwości: od każdego oczekuje rzetelnego wykorzystania tego, co mu powierzył.
Sługa, który otrzymuje jeden talent
Ukrywa pieniądze w ziemi i zwraca je w niezmienionej ilości. Uzasadnia swoją bezczynność lękiem przed wymagającym panem. Nie bierze odpowiedzialności za pomnożenie jego dóbr. Pan ocenia go jako złego i leniwego, odbiera mu talent oraz nakazuje usunięcie go w ciemność. Jest przykładem człowieka, który marnuje otrzymane możliwości.
Streszczenie właściwe
Powierzenie majątku
Człowiek przygotowujący się do podróży wzywa swoich sług i przekazuje im majątek pod opiekę. Jednemu daje pięć talentów, drugiemu dwa, a trzeciemu jeden. Przy podziale bierze pod uwagę możliwości każdego z nich, po czym wyjeżdża. Pieniądze nadal należą do pana, a słudzy mają nimi gospodarować podczas jego nieobecności.
Talent oznacza tutaj dawną jednostkę masy, używaną także do określania dużych sum pieniędzy. W przenośni talenty oznaczają zdolności i możliwości człowieka. Stąd wzięło się dzisiejsze znaczenie słowa „talent”.
Dwa sposoby postępowania
Sługa, który otrzymuje pięć talentów, rozpoczyna obracanie pieniędzmi i zyskuje następne pięć. Podobnie postępuje sługa z dwoma talentami, zdobywając kolejne dwa. Obaj korzystają z czasu nieobecności pana, aby pomnożyć jego dobra. Trzeci sługa wykopuje dół w ziemi i chowa w nim otrzymaną sumę.
Powrót pana i nagroda
Po długim czasie pan wraca i rozpoczyna rozliczenie. Pierwszy sługa przedstawia dziesięć talentów, a drugi cztery. Każdy wyjaśnia, ile otrzymał i ile zyskał. Pan uznaje ich za dobrych i wiernych. Obu obiecuje większą odpowiedzialność oraz udział w swojej radości.
Wyjaśnienia trzeciego sługi
Ostatni sługa oddaje tylko jeden talent. Tłumaczy, że uważa pana za człowieka surowego, oczekującego plonów także tam, gdzie sam nie zasiał. Obawa przed nim skłania go do zakopania pieniędzy. Pan odrzuca to usprawiedliwienie. Stwierdza, że sługa mógł przynajmniej oddać pieniądze ludziom zajmującym się ich obrotem, aby odzyskać je z odsetkami.
Odebranie talentu i kara
Pan poleca odebrać biernemu słudze talent i przekazać go temu, który ma dziesięć. Nakazuje też wyrzucić nieużytecznego sługę w zewnętrzną ciemność, przedstawioną jako miejsce cierpienia.
Motywy
Motywy do tej lektury są w przygotowaniu.
