Solidarność

Pomoc sąsiednich wsi dla Lipiec. Po bitwie o las prawie wszyscy mężczyźni z Lipiec siedzą w areszcie. Wiosną kobiety same nie dają rady obrobić pól. Roch, stary wędrowiec, którego szanuje cała wieś, obiecuje, że przyjdzie pomoc z okolicznych wsi. Wkrótce przyjeżdżają sąsiedzi z końmi i pługami. Orzą i sieją na polach uwięzionych gospodarzy. Pracują aż do zmierzchu i robią przerwę tylko na krótki posiłek. Wniosek: Solidarność pozwala wiejskiej wspólnocie przetrwać kryzys, którego osamotnione rodziny nie potrafiłyby przezwyciężyć wyłącznie własnymi siłami.

Wspólna walka, w której każdy robi to, co umie. Jean Tarrou, przybysz, który utknął w Oranie, mieście w Algierii zamkniętym z powodu dżumy, zakłada oddziały sanitarne, czyli grupy ochotników do walki z epidemią. Joseph Grand, skromny urzędnik miejski, zostaje ich sekretarzem i prowadzi wykazy chorych oraz zmarłych. Jedni ochotnicy odkażają domy w przeludnionych dzielnicach, inni pomagają lekarzom albo wożą chorych do szpitali. Stary doktor Castel próbuje przygotować surowicę, czyli lek przeciw dżumie. Grand uważa, że nie robi nic niezwykłego: skoro jest dżuma, trzeba się bronić. Wniosek: We wspólnej walce z epidemią potrzebne są także zwykłe umiejętności i mało widoczna praca.

Wspólny wróg ważniejszy niż spór o skarb. Po śmierci smoka Smauga ludzie z Miasta na Jeziorze i leśne elfy żądają części skarbu z Samotnej Góry. Krasnolud Thorin, przywódca wyprawy, nie chce się nim dzielić i ma wybuchnąć walka. Nagle nadciągają gobliny i wargi, czyli złe wilki. Dawni przeciwnicy stają więc razem do boju. W Bitwie Pięciu Armii zwyciężają dopiero wtedy, gdy na pomoc przylatują orły i przybywa Beorn, człowiek, który potrafi zamieniać się w niedźwiedzia. Ginie wielu wojowników, a Thorin umiera z odniesionych ran. Wniosek: Solidarność wymaga czasem odłożenia własnych roszczeń, ponieważ przetrwanie wszystkich zależy od współpracy ponad dawnymi podziałami.

Pomoc innym mimo grożącej kary. W łagrze w Jercewie, czyli sowieckim obozie pracy, głód zmienia ludzi: więźniowie kradną, donoszą na siebie nawzajem i handlują przysługami. Natalia Lwowna, więźniarka, z którą przyjaźni się narrator, Gustaw, dostaje pracę w obozowej kuchni. Wynosi stamtąd jedzenie dla innych więźniów. Gdy to wychodzi na jaw, zostaje usunięta z kuchni i skierowana do cerowania worków. Wniosek: Solidarność w łagrze oznacza odrzucenie zasady, że każdy powinien ratować wyłącznie siebie.

Chrześcijanie, którzy pomagają sobie w czasie prześladowań. Po pożarze Rzymu Neron oskarża chrześcijan i każe ich aresztować. Nazariusz, młody chrześcijanin, najmuje się do wynoszenia z więzienia ciał zmarłych. Dzięki temu może wchodzić do środka, pomagać uwięzionym i przynosić im wiadomości z miasta. Przekazuje Winicjuszowi, młodemu rzymskiemu arystokracie, że jego ukochana, Ligia, leży chora w więzieniu. Pomaga też przygotować plan jej ucieczki. Tymczasem przy Ligii czuwają Ursus, jej wierny sługa i obrońca, oraz chrześcijański lekarz Glaukus. Wniosek: Wspólna wiara daje prześladowanym siłę, by ryzykować dla siebie nawzajem.

Przyłączenie się do pomocy ludziom, których się nie zna. Ebenezer Scrooge, bogaty londyński kupiec, w Wigilię odmawia datku na pomoc ubogim. Uważa, że wystarczą im więzienia i zakłady dla biedaków. Po nocnych spotkaniach z duchami zmienia postępowanie. Następnego dnia spotyka jednego z mężczyzn prowadzących zbiórkę. Sam do niego podchodzi, przeprasza i po cichu podaje sumę, którą chce ofiarować. Zaskoczony rozmówca upewnia się, czy dobrze usłyszał. Scrooge potwierdza kwotę i dodaje, że wliczył w nią dawne zaległości. Wniosek: Pomoc ubogim staje się dla Scrooge’a osobistym obowiązkiem, choć wcześniej uważał, że odpowiedzialność za nich ponoszą wyłącznie instytucje.

Pomoc, która pozwala potrzebującemu znów utrzymywać rodzinę. Stanisław Wokulski, warszawski kupiec, spotyka furmana Wysockiego, który dawniej woził towary do jego sklepu. Mężczyźnie padł koń, a wóz musiał zastawić, więc stracił możliwość zarobku. Wstydził się przyjść z prośbą o pomoc. Wokulski daje mu pieniądze na najpilniejsze potrzeby i każe zgłosić się do sklepu. Zamierza pomóc mu kupić konia na kredyt i powierzyć przewóz towarów. Z zarobków furman będzie mógł stopniowo spłacić dług. Wniosek: Wokulski pomaga skutecznie, ponieważ rozpoznaje przyczynę biedy i daje Wysockiemu możliwość samodzielnego wyjścia z trudnego położenia.

Codzienna pomoc podtrzymująca człowieka pozbawionego zarobku. Santiago, stary kubański rybak, od wielu dni nic nie łowi i żyje w biedzie. Wieczorem odwiedza go Manolin, chłopiec, którego uczył rybołówstwa. Przynosi kolację od Martina, właściciela miejscowej restauracji. Okazuje się, że mężczyzna już wcześniej dawał im jedzenie. Santiago chce mu podziękować i obiecuje część dużej ryby, którą kiedyś złowi. Manolin pilnuje, żeby starzec zjadł przed następnym wypłynięciem, i myśli o zdobyciu dla niego wody oraz ubrania. Wniosek: Pomoc Martina i Manolina chroni godność Santiago, ponieważ pozwala mu przyjąć wsparcie bez rezygnowania z samodzielności i dalszej pracy.

Pomoc, która nie kończy się na ratowaniu bliskich. Po bitwie z Białą Czarownicą Łucja, najmłodsza z czworga rodzeństwa, odnajduje ciężko rannego brata, Edmunda. Podaje mu kilka kropel leczniczego napoju, ale chce zostać przy nim i sprawdzić, czy wyzdrowieje. Aslan, lew pomagający mieszkańcom Narnii, przypomina jej, że inni ranni także umierają i potrzebują ratunku. Łucja przeprasza i idzie pomagać kolejnym poszkodowanym. Gdy wraca do Edmunda po opatrzeniu pozostałych, brat jest już zdrowy. Wniosek: Łucja uczy się, że wspólne zwycięstwo zobowiązuje do troski o wszystkich poszkodowanych, także wtedy, gdy własna rodzina pochłania całą uwagę.

Wspólny wysiłek, żeby dzieciom nie zabrakło jedzenia. Mary i jej kuzyn Colin spędzają coraz więcej czasu w tajemniczym ogrodzie, gdzie pomaga im Dick, syn ubogiej pani Sowerby. Po ruchu na świeżym powietrzu dzieci są bardzo głodne. Matka Dicka przysyła im ciepłe bułeczki i mleko. Mary i Colin wiedzą jednak, że kobieta ma dużą rodzinę i niewiele pieniędzy. Postanawiają przekazać własne oszczędności na zakup jedzenia, żeby nie obciążać jej domowego budżetu. Wniosek: Solidarność w ogrodzie opiera się na wzajemności: przyjmujący pomoc również zauważają cudze potrzeby i szukają sposobu, by odwdzięczyć się dobroczyńcom.

Obrona niesłusznie oskarżonej osoby. Podczas posiłku po pogrzebie Marmieładowa urzędnik Łużyn oskarża jego córkę, Sonię, o kradzież stu rubli. W jej kieszeni rzeczywiście znajduje się banknot. Wtedy odzywa się Andrzej Lebieziatnikow, współlokator Łużyna. Widział wcześniej, jak urzędnik ukradkiem wsunął pieniądze do kieszeni dziewczyny. Sądził wtedy, że to dyskretny dar. Teraz opowiada wszystkim, co zauważył, i jest gotów potwierdzić swoje słowa przed sądem. Oskarżyciel zostaje zdemaskowany. Wniosek: Obrona Soni dowodzi, że solidarność wymaga czasem publicznego zabrania głosu, zanim pozornie przekonujący dowód odbierze bezbronnej osobie dobre imię.

Schronienie udzielone prześladowanym mimo niebezpieczeństwa. Podczas rewolucji w Baku Jadwiga Barykowa, matka Cezarego, spotyka w porcie wynędzniałą księżną Szczerbatow-Mamajew z córkami. Kobiety uciekły przed prześladowaniami i nie mają gdzie się podziać. Jadwiga zaprasza je do swojego mieszkania i daje im posłanie. Pomaga też księżnej wydobyć kosztowności ukryte przy poranionych nogach. Nocą do domu przychodzi rewizja. Znaleziona biżuteria staje się podstawą do wpisania Jadwigi i Cezarego na listę podejrzanych. Wniosek: Pomagając uciekinierkom, Jadwiga stawia cudzą potrzebę schronienia ponad podziałami społecznymi, choć sama musi liczyć się z odwetem rewolucyjnych władz.

Pomoc udzielona dawnemu oszustowi. Samuel Pickwick, zamożny założyciel klubu podróżników, trafia do więzienia za długi. Spotyka tam Alfreda Jingle’a i jego służącego Joba Trottera, którzy wcześniej go oszukiwali. Obaj są wynędzniali i głodni. Jingle opowiada, że zastawili już ubrania, żeby zdobyć jedzenie. Próbuje żartować ze swojego losu, ale w końcu wybucha płaczem. Pickwick jest poruszony. Przed odejściem daje Jobowi pieniądze, z których obaj mogą skorzystać. Wniosek: Pickwick oddziela ocenę dawnych oszustw od pilnej potrzeby pomocy, uznając, że wcześniejsze winy nie odbierają człowiekowi prawa do współczucia.

Powrót bliskich po czasie cierpienia. Hiob, człowiek wierny Bogu, stracił dzieci, majątek i zdrowie. Pod koniec księgi jego sytuacja się odmienia. Do domu przychodzą bracia, siostry i dawni znajomi. Siadają z nim do posiłku, współczują mu i pocieszają go po nieszczęściach, które przeżył. Każdy przynosi też srebrną monetę i złoty pierścień. Hiob znów może gościć we własnym domu ludzi, którzy znali go przed nadejściem nieszczęść. Wniosek: Bliscy Hioba nie mogą cofnąć jego strat, ale wspólna obecność i materialne wsparcie pomagają przywrócić więź zerwaną przez cierpienie.