Marzenia

Wyobraźnia, która upiększa świat, ale każe też być niezadowolonym z siebie. Ania nadaje zwyczajnym miejscom poetyckie nazwy, na przykład staw Barrych nazywa Jeziorem Lśniących Wód. Siebie chciałaby nazywać Kordelią. W wyobraźni widzi się jako piękną damę o czarnych włosach. Ania kupuje od wędrownego handlarza farbę, która ma zmienić jej rude włosy w czarne. Włosy stają się jednak zielone i ostatecznie trzeba je obciąć. Wniosek: Marzenia utrudniają Ani akceptację siebie, gdy porównuje własny wygląd z wyobrażonym ideałem.

Pragnienie życia ułożonego według wyidealizowanych obrazów. Emma Bovary, późniejsza żona wiejskiego lekarza Karola, podczas nauki w klasztorze pochłania romanse i powieści historyczne. Marzy o zamkach, niezwykłych wydarzeniach oraz eleganckim świecie wyższych sfer. Na balu w zamku Vaubyessard jej marzenia wydają się spełniać: zachwycają ją stroje, jedzenie i arystokratyczne towarzystwo. Później przez wiele miesięcy oczekuje kolejnego zaproszenia, które nie przychodzi. Wniosek: Marzenia Emmy uzależniają jej szczęście od świata, na który nie ma wpływu, i utrudniają jej dostrzeżenie wartości własnej codzienności.

Rozpad marzenia o sukcesie w Ameryce. Pchełka, bezdomny emigrant z Polski, pisał do ukochanej, Joli, że w Ameryce mu się udało: ma samochód i pięciopokojowe mieszkanie z portierem. W rzeczywistości mieszka w nowojorskim parku i nie potrafi przyznać się do klęski. Wniosek: Mit amerykańskiego sukcesu staje się dla emigranta miarą własnej wartości, dlatego niespełnione marzenia prowadzą także do wstydu przed bliskimi.

Marzenie o wynalazku otwierającym nowy etap cywilizacji. Julian Ochocki, młody arystokrata i wynalazca, pragnie skonstruować maszynę latającą cięższą od powietrza. Nie zadowala go samo kierowanie balonami. Wyobraża sobie przełom, który odmieni możliwości człowieka. Mówi kupcowi Stanisławowi Wokulskiemu, że dzięki takiej maszynie znikną nawet granice, twierdze i wojska. Chce też zdobyć wielką sławę. Wniosek: Marzenie o odkryciu może łączyć chęć pomocy ludziom z pragnieniem osobistego uznania.

Utopia, czyli wymarzony i nierealny obraz sprawiedliwej, nowoczesnej Polski. Seweryn Baryka, Polak wracający z Rosji do ojczyzny, opowiada swojemu synowi Cezaremu o polskich szklanych domach. Wynalazek ma zapewniać wygodne, czyste mieszkania także zwykłym ludziom. Krążąca w ścianach woda ogrzewa je zimą i chłodzi latem. Nowoczesna technika ma w tej wizji służyć wszystkim ludziom. Po przekroczeniu granicy Cezary ogląda jednak błoto, zniszczenie i ubogie zabudowania. Wtedy rozumie, że opowieść ojca była tylko marzeniem. Wniosek: Wizja szklanych domów pozwala ocenić odrodzoną Polskę według potrzeb zwykłych ludzi, którym sama niepodległość nie zapewniła godnego życia.

Marzenie o narodowym zrywie bez zdolności wspólnego działania. Wernyhora, legendarny wieszcz, czyli prorok, przynosi konkretne zadanie: trzeba zgromadzić ludzi i czekać na sygnał złotego rogu. Gospodarz, właściciel domu, w którym odbywa się wesele, przekazuje misję młodemu chłopu Jaśkowi, który gubi róg, schylając się po czapkę z pawimi piórami. Zebrani nie ruszają do walki. Tańczą jak w transie przy muzyce Chochoła, ożywionej słomianej osłony różanego krzewu. Wniosek: Próżność i brak odpowiedzialności mogą przekreślić szansę na spełnienie wspólnego marzenia.

Marzenia, które kończą się na przyjemnym wyobrażeniu. Maniłow, właściciel majątku odwiedzany przez Pawła Cziczikowa, chętnie wyobraża sobie wielkie przedsięwzięcia. Chciałby zbudować podziemne przejście od domu oraz most nad stawem ze sklepikami dla chłopów. Mówiąc o tym, wygląda na bardzo zadowolonego, ale plany pozostają tylko słowami. Po wizycie Cziczikowa zaczyna marzyć o wspólnym domu, z którego można byłoby zobaczyć Moskwę. W wyobraźni obaj przyjaciele wzbudzają taki podziw, że dostają stopnie generalskie. Wniosek: Sama przyjemność wyobrażania sobie sukcesu może osłabiać potrzebę działania, jeśli marzyciel traktuje własne pomysły jak już osiągnięte zasługi.

Marzenie o skarbie prowadzi do prawdziwego niebezpieczeństwa. Tomek Sawyer chce znaleźć zakopany skarb i namawia do poszukiwań przyjaciela, Hucka Finna. Opowiada mu, gdzie rozbójnicy mogli schować pieniądze i jak trzeba ich szukać. Chłopcy kopią pod drzewem, ale niczego nie znajdują. Później zaglądają do opuszczonego domu. Ukryci na piętrze widzą, jak do środka wchodzą niebezpieczny Indianin Joe i jego wspólnik. Mężczyźni znajdują prawdziwe złoto, a chłopcy boją się poruszyć, żeby nie zdradzić swojej obecności. Wniosek: Marzenie pobudza chłopców do samodzielności, ale ich książkowe wyobrażenia o przygodzie nie przygotowują ich na spotkanie z rzeczywistą przemocą.

Marzenie o sobie jako wielkim rycerzu. Papkin, ubogi szlachcic przebywający u Cześnika, lubi przedstawiać się jako niezwyciężony rycerz i zdobywca kobiecych serc. Stara się o rękę Klary, podopiecznej gospodarza. Dziewczyna odpowiada na jego przechwałki żądaniem dowodów miłości. Ma przez pół roku milczeć, przez rok i sześć dni żywić się chlebem oraz wodą, a na koniec przynieść jej krokodyla. Klara odchodzi, a Papkin zostaje sam. Uważa, że post i milczenie mógłby oszukać, lecz przyniesienie potwora przekracza jego możliwości. Wniosek: Wyobrażenie własnej wielkości staje się pułapką, gdy otoczenie zaczyna oczekiwać odwagi i poświęceń zgodnych z wypowiadanymi przechwałkami.

Marzenie o udziale w życiu innych ludzi. Kopciuszek, dziewczyna źle traktowana przez macochę i jej córki, pomaga siostrom przygotować się do balu. Dobiera im fryzury i układa włosy. Gdy pytają, czy sama chciałaby pójść, jest przekonana, że tylko z niej drwią. Po ich odjeździe płacze. Matka chrzestna, która jest wróżką, odgaduje jej pragnienie i obiecuje pomoc. Przygotowuje karetę, piękną suknię oraz szklane pantofelki. Kopciuszek wyrusza na bal, obiecując wrócić przed północą. Wniosek: Marzenie dziewczyny wyrasta z potrzeby równego traktowania, a jego spełnienie wymaga pomocy w pokonaniu przeszkód narzuconych przez domowników.

Marzenie o zwyczajności wynikające z cudzych reakcji. August Pullman, dziesięcioletni chłopiec z twarzą zmienioną przez wrodzoną chorobę, wyobraża sobie znalezienie czarodziejskiej lampy. Gdyby mógł wypowiedzieć jedno życzenie, poprosiłby o zwyczajną twarz. Chciałby iść ulicą bez spojrzeń i odwracających się za nim głów. Do własnego wyglądu zdążył się przyzwyczaić. Nauczył się nawet udawać, że nie zauważa min obcych ludzi. W swoim marzeniu może wreszcie pozostać niezauważony wśród przechodniów. Wniosek: Reakcje otoczenia odbierają Augustowi swobodę, dlatego jego marzenie o zwyczajności jest przede wszystkim pragnieniem spokojnego życia wśród ludzi.

Senne marzenia zachowujące radość dawnej młodości. Santiago, stary kubański rybak, przed kolejnym wypłynięciem zasypia w ubogiej chacie. Śni o Afryce, którą widział jako młody marynarz. Powracają plaże i lwy, które bawią się jak młode koty. Santiago patrzy na nie z czułością. Ten obraz wraca także podczas krótkiego snu na morzu. Po wyczerpującym połowie i utracie zdobyczy Santiago ponownie śpi w chacie i znów śni o lwach. Wniosek: Sny przechowują część życia wolną od bieżących porażek, dzięki czemu starość i wyczerpanie nie odbierają rybakowi całej wewnętrznej radości.

Marzenie budzące się pod wpływem cudzej opowieści. Bilbo Baggins, hobbit przywiązany do wygodnej nory i spokojnego życia, gości krasnoludy szykujące wyprawę do Samotnej Góry. Wieczorem słucha ich pieśni o dalekich górach, dawnych skarbach i smokach. Słowa oraz muzyka budzą w nim pragnienie zobaczenia świata. Wyobraża sobie wielkie góry i nieznane miejsca. Kiedy jednak myśli o prawdziwym smoku, wraca strach. Chciałby już, żeby goście odeszli i zostawili go w bezpiecznej norze. Wniosek: Marzenie pozwala Bilbowi odkryć pragnienia, których codzienne przyzwyczajenia nie dopuszczały do głosu, choć nie usuwa lęku przed ich spełnieniem.

Marzenie o talencie jako sposobie odzyskania miłości. Maria, żona hrabiego Henryka, widzi, że mąż oddala się od niej w pogoni za poetyckim ideałem. Pragnie zostać poetką, bo wierzy, że wtedy Henryk znów ją pokocha. Kiedy odwiedza ją później w szpitalu dla obłąkanych, mówi mu, że jej pragnienie się spełniło. Wypowiada wizje i urywane obrazy, ale nie odzyskuje dawnego życia. Przed śmiercią oznajmia jeszcze, że ich syn Orcio również będzie poetą. Wniosek: Marzenie staje się niszczące, gdy człowiek uzależnia prawo do miłości od zdobycia cechy, którą ukochana osoba uznaje za najważniejszą.