Szczęście

Szczęście odnajdywane w prostych darach codzienności. Kohelet, biblijny mędrzec, zachęca człowieka, żeby cieszył się jedzeniem, piciem i tym, co sam wypracował. Zdolność do odczuwania radości uznaje za dar Boga. Nie obiecuje jednak nieustannego powodzenia ani całkowitego panowania nad przyszłością. Człowiek może cieszyć się tym, co otrzymał, nawet jeśli nie potrafi poznać całego porządku świata. Wniosek: Według Koheleta szczęściu sprzyja docenianie teraźniejszości i zgoda na to, że przyszłość pozostaje niepewna.

Radość tworzona przez życzliwość pracodawcy. Duch Wigilijnej Przeszłości pokazuje Ebenezerowi Scrooge’owi, bogatemu skąpcowi, zabawę urządzoną przez Fezziwiga, u którego bohater pracował w młodości. Pracodawca przerywa zajęcia, przygotowuje miejsce do tańca i zaprasza pracowników oraz sąsiadów. Goście bawią się przy muzyce i poczęstunku. Scrooge broni gospodarza, gdy duch zwraca uwagę na niewielki koszt przyjęcia. Wyjaśnia, że pracodawca potrafi uczynić cudzą pracę przyjemną albo nieznośną. Scrooge myśli wtedy o swoim pracowniku, Bobie Cratchicie, i chciałby mu coś powiedzieć. Wniosek: Szczęście innych często zależy od drobnej życzliwości tych, którzy mają nad nimi władzę.

Szczęście płynące z uważnego zauważania piękna. Ania mocno przeżywa zarówno rozczarowania, jak i drobne przyjemności. Zachwyca się barwami jesieni i przynosi gałęzie klonu, aby ozdobić nimi pokój. Cieszy ją sama możliwość życia w świecie, w którym istnieje październik. Równie intensywnie odbiera zaproszenie na herbatę: zwykły list staje się dla niej cenną pamiątką. Narrator mówi, że Ania umie się cieszyć równie mocno, jak się smucić. Wniosek: Radość Ani zależy od sposobu przeżywania codzienności, dlatego nie wymaga niezwykłych wydarzeń ani życia wolnego od rozczarowań.

Pozorne szczęście zamienione w zagrożenie. Dionizos nagradza Midasa za życzliwe przyjęcie Sylena, swojego starego nauczyciela, i obiecuje spełnić jego życzenie. Król prosi, aby wszystko, czego dotknie, zamieniało się w złoto. Początkowo cieszy się niezwykłym bogactwem. Przy posiłku odkrywa jednak, że złote stają się także chleb i wino, więc nie może zaspokoić głodu ani pragnienia. Przerażony błaga o odebranie daru. Zgodnie z poleceniem boga kąpie się w rzece Paktolos i traci złoty dar. Wniosek: Bogactwo nie zapewnia szczęścia, jeśli jego zdobywanie prowadzi do utraty tego, co potrzebne do życia.

Uzależnienie poczucia szczęścia od posiadanych pieniędzy. Harpagon traktuje zgromadzone złoto jak najbliższą istotę i podstawę bezpieczeństwa. Po kradzieży szkatułki nazywa je swoją podporą, pociechą i radością. Traci panowanie nad sobą, podejrzewa wszystkich wokół, a nawet chwyta własne ramię, jakby złapał złodzieja. Widać, że cała jego radość zależy od pieniędzy. W finale zapowiada, że pójdzie uściskać szkatułkę. Wniosek: Szczęście oparte wyłącznie na pieniądzach jest kruche, bo zależy od czegoś, co można utracić.

Proste przyjemności cenniejsze od gromadzenia złota. Umierający Thorin, przywódca krasnoludów, uznaje, że świat byłby szczęśliwszy, gdyby bardziej ceniono jedzenie, zabawę i śpiew niż bogactwo. Hobbit Bilbo Baggins, uczestnik wyprawy po skarb, nie uważa wielkiego majątku za warunek udanego życia. Przy podziale bogactw zadowala się dwiema niewielkimi skrzynkami: jedną ze złotem, drugą ze srebrem. Wniosek: Zadowolenie z prostych przyjemności pomaga zachować umiar w dążeniu do bogactwa.

Szczęście odnalezione w spokojnym życiu i wspólnej wierze. Winicjusz, rzymski arystokrata, i jego żona Ligia po prześladowaniach chrześcijan zamieszkują na Sycylii. W liście do swojego wuja Petroniusza Winicjusz opisuje codzienny spokój. Ligia siedzi obok niego i przędzie wełnę, a ich wierny towarzysz Ursus łowi ryby w zatoce. Małżonkowie pamiętają o zabitych przyjaciołach, ale wierzą, że kiedyś znów się z nimi spotkają. Winicjusz pisze, że wiara pomaga im także cieszyć się zwykłymi dniami. Oboje zapraszają Petroniusza, by przyjechał i zamieszkał wśród życzliwych mu ludzi. Wniosek: Poczucie szczęścia staje się trwalsze, gdy wspólna wiara pozwala cieszyć się bliskością mimo pamięci o cierpieniu i świadomości śmierci.

Chwila szczęścia podczas trwającej wspólnej katastrofy. Doktor Bernard Rieux i Jean Tarrou pracują w Oranie przy zwalczaniu epidemii dżumy. Choroba nadal zabija, a codzienne obowiązki przynoszą im wyczerpanie. Pewnej nocy przyjaciele idą nad morze i pływają razem. Przez krótką chwilę skupiają się na wodzie, ruchu i obecności drugiego człowieka. Rieux dopasowuje tempo do Tarrou. Po kąpieli wracają do miasta, wiedząc, że następnego dnia znów będą potrzebni przy chorych. Wniosek: Rieux i Tarrou nie muszą czekać na koniec zarazy, żeby przeżyć chwilę szczęścia. Odpoczynek nie odbiera im gotowości do dalszej pomocy chorym.

Radość, która zaczyna się przed spotkaniem. Mały Książę, chłopiec podróżujący po Ziemi, chce zaprzyjaźnić się z lisem. Zwierzę tłumaczy mu, że tworzenie więzi wymaga czasu i regularnych spotkań. Gdy chłopiec przyjdzie o czwartej, lis zacznie się cieszyć już godzinę wcześniej. Z każdą chwilą jego radość będzie rosła. Bez umówionej pory nie wiedziałby, kiedy przygotować się na spotkanie. Lis prosi więc, żeby Mały Książę przychodził zawsze o tej samej godzinie. Wniosek: Bliska relacja nadaje zwykłym godzinom osobiste znaczenie, a pewność spotkania pozwala czerpać radość także z samego oczekiwania.

Szczęście zakochanych mimo utraty bezpiecznego życia. Tristan i Izolda, żona króla Marka, ukrywają się w lesie, ponieważ ich zakazana miłość została odkryta. Żyją w ciągłym strachu przed pościgiem. Brakuje im chleba i soli, ich ubrania niszczeją, a twarze chudną. Mimo tego bliskość ukochanej osoby pozwala im znosić trudne warunki. Gdy pustelnik Ogryn namawia Tristana do oddania Izoldy królowi, rycerz odpowiada, że woli z nią żebrać niż bez niej panować. Kochankowie razem wracają do lasu. Wniosek: Poczucie szczęścia może opierać się na bliskości tak silnej, że utrata wygody i uznania innych ludzi schodzi na dalszy plan.

Szczęście wspólnego święta po zakończeniu dawnych sporów. W finale poematu mieszkańcy Soplicowa i ich goście świętują zaręczyny młodych par. Dawni przeciwnicy, Gerwazy i Protazy, mogą już rozmawiać jak przyjaciele, ponieważ spór o zamek dobiegł końca. Rozpoczyna się polonez. Podkomorzy prowadzi Zosię, narzeczoną Tadeusza, a za nimi ruszają kolejne pary. Do wspólnego tańca przyłączają się przedstawiciele różnych pokoleń. Goście podziwiają prowadzącego i z radością uczestniczą w uroczystości, która trwa także po zachodzie słońca. Wniosek: Szczęście wspólnoty staje się możliwe, gdy ludzie przestają dziedziczyć cudze urazy i mogą razem uczestniczyć w ważnych chwilach.

Radość, która pozwala dziecku zapragnąć dalszego życia. Colin Craven, chłopiec wychowywany w przekonaniu, że jest ciężko chory, spędza całe dnie w zamkniętym pokoju. Jego kuzynka Mary i jej przyjaciel Dick zabierają go po raz pierwszy do ukrytego ogrodu. Colin patrzy na rozwijające się kwiaty, młode liście i błękitne niebo. Ze wzruszenia milknie. Potem oświadcza, że wyzdrowieje i będzie żył bardzo długo. Mary i Dick przynoszą mu pąki, gałązki oraz piórka, które może obejrzeć z bliska. Wniosek: Szczęście zmienia kierunek uwagi Colina: zainteresowanie światem daje mu powód, by myśleć o przyszłości szerzej niż tylko przez chorobę.

Szczęście jako spokojne życie u boku ukochanej. Mistrz, pisarz zniszczony nagonką na swoją powieść, i jego ukochana Małgorzata opuszczają Moskwę dzięki pomocy Wolanda. W końcowych scenach docierają do miejsca przeznaczonego na ich wieczny odpoczynek. Małgorzata opowiada o domu, w którym będą mogli zamieszkać. Obiecuje Mistrzowi ciszę, sen, muzykę i wizyty ludzi, których lubi. Idą razem ku nowemu domowi, a pamięć bolesnych ziemskich doświadczeń powoli przestaje go dręczyć. Wniosek: Po doświadczeniu prześladowania szczęście wymaga przede wszystkim bezpieczeństwa i bliskości, które pozwalają człowiekowi odpocząć od ciągłej obrony samego siebie.

Chwile radości możliwe także podczas ciężkiej choroby. Dziesięcioletni Oskar choruje na białaczkę i przebywa w szpitalu. Widzi smutne miny dorosłych, którzy nie wiedzą już, jak go wyleczyć. Inaczej zachowuje się odwiedzająca go wolontariuszka, pani Róża. Żartuje, używa mocnych słów i opowiada, że dawniej była zapaśniczką. Oskar wyobraża sobie drobną staruszkę pokonującą wielkie przeciwniczki. Te historie bardzo go bawią. W myślach zajmuje jej miejsce na ringu i przez chwilę sam czuje się niezwykle silny. Wniosek: Humor i wyobraźnia dają Oskarowi chwilową swobodę, dzięki której może cieszyć się życiem mimo trwającego cierpienia.