Wytrwałość

Upór w pracy, która nie przynosi efektów. Joseph Grand, skromny urzędnik z Oranu, miasta w Algierii, po pracy próbuje napisać książkę. Wciąż poprawia pierwsze zdanie, w którym amazonka, czyli kobieta jadąca konno, przejeżdża przez park. Szuka najlepszych słów i takiego brzmienia, które go wreszcie zadowoli. Zapisał już wiele stron samych wersji tego zdania, ale dalszego ciągu książki wciąż nie ma. Gdy zapada na dżumę, prosi doktora Rieux, żeby spalił rękopis. Niespodziewanie wraca do zdrowia i zaczyna pisać od nowa. Mówi, że z pierwszego zdania wykreślił wszystkie przymiotniki. Wniosek: Wytrwałość podtrzymuje twórczy wysiłek Granda, ale bez zgody na niedoskonałość może również zatrzymać go w miejscu.

Wytrwałość mimo drwin innych. Młody Stanisław Wokulski usługuje gościom w restauracji Hopfera, a nocami się uczy. Inni pracownicy wyśmiewają jego plany. Gdy odchodzi od Hopfera, żeby chodzić na wykłady, schodzi do piwnicy pożegnać się z Machalskim, który pilnuje tam win. Ktoś usuwa schody, a koledzy żartują, że na uniwersytet dostanie się równie trudno jak z tej piwnicy. Wokulski podciąga się na rękach i sam wychodzi na górę. Później uczy się od rana do nocy, a na życie zarabia korepetycjami. Ignacy Rzecki, który zna Wokulskiego od młodości, zapisuje w pamiętniku, że całe życie przyjaciela wyglądało jak to wychodzenie z piwnicy. Wniosek: Wytrwałość daje Wokulskiemu szansę wyjścia poza rolę, którą narzuca mu otoczenie, i samodzielnego pokierowania swoim życiem.

Zaczynanie od nowa po każdej klęsce. Skawiński, polski emigrant, który od blisko czterdziestu lat tuła się po świecie, wiele razy próbuje się gdzieś urządzić. Jego farmę w Kalifornii niszczy susza, a kuźnia w Arkansas płonie w pożarze miasta. W Hawanie prowadzi fabrykę cygar, ale gdy choruje, wspólnik go okrada. Po każdej stracie bierze się do nowej pracy i zawsze pozostaje uczciwy. W końcu, już jako stary człowiek, zostaje latarnikiem w Aspinwall w Panamie. Wniosek: Wytrwałość Skawińskiego obejmuje także wierność zasadom: porażki nie stają się dla niego usprawiedliwieniem nieuczciwości.

Walka do końca, choć nie ma już czym walczyć. Santiago, stary kubański rybak, od 84 dni nic nie złowił. Pewnego dnia na haczyk bierze ogromna ryba, marlin, i Santiago przez wiele godzin trzyma linkę. Ma pokaleczone dłonie, jest głodny i coraz słabszy, ale w końcu zabija rybę. W drodze powrotnej marlina przywiązanego do łodzi atakują rekiny. Rekin zabiera mu harpun, więc Santiago przywiązuje nóż do wiosła. Gdy nóż się łamie, bije rekiny pałką, a na końcu drążkiem od steru. Rekiny zjadają całe mięso i Santiago dopływa do portu z samym szkieletem ryby. Wniosek: Wytrwałość pozwala Santiagowi zachować godność także wtedy, gdy wynik walki pozostaje poza jego kontrolą.

Nauka mimo biedy i śmierci opiekuna. Andrzej Radek, syn biednego chłopa, po śmierci nauczyciela Paluszkiewicza, który się nim opiekował, nie przerywa nauki. Pieniądze, które zostawił mu nauczyciel, szybko się kończą, więc chłopak zarabia na życie korepetycjami. Często jest głodny i upokarzany, ale kończy progimnazjum w Pyrzogłowach, czyli szkołę z pierwszymi klasami gimnazjum. Mógłby pójść do seminarium duchownego i zostać księdzem, ale wyrusza do Klerykowa, żeby uczyć się w gimnazjum. Wniosek: Wytrwałość Radka wynika z pragnienia samodzielnego wyboru przyszłości, mimo że bieda utrudnia mu naukę.

Wytrwała nauka mimo niechęci do trudnego przedmiotu. Ania Shirley, sierota wychowywana przez Marylę i Mateusza Cuthbertów, chce dostać się do Queen’s, szkoły kształcącej nauczycieli. Przygotowuje się do egzaminów z grupą uczniów prowadzoną przez pannę Stacy. Szczególnie boi się geometrii, której zadania sprawiają jej trudność. Wraca jednak do nauki i nie rezygnuje z planu z powodu jednego przedmiotu. Jedzie na egzaminy do Charlottetown, a potem przez dwa tygodnie czeka w niepokoju na wyniki. Ostatecznie dostaje się do szkoły. Wniosek: Przygotowania Ani dowodzą, że wytrwałość w nauce oznacza także pracę nad słabościami, których nie usuwa sam zapał do zdobywania wiedzy.

Odzyskiwanie sił dzięki małym, regularnym wysiłkom. Colin Craven, chłopiec wychowywany w angielskiej posiadłości, długo leży w pokoju i wierzy, że wkrótce umrze. Jego kuzynka Mary oraz Dick, chłopiec z okolicy, pomagają mu wyjść do ogrodu. Gdy Colin przekonuje się, że potrafi stać i chodzić, zaczyna codziennie ćwiczyć. Dick pilnuje, żeby na początku nie przemęczał się i stopniowo podejmował większy wysiłek. Ćwiczenia stają się częścią każdego dnia. Chłopiec chodzi coraz pewniej i nabiera sił. Wniosek: Postępy Colina wiążą odzyskiwanie wiary w siebie z regularnym działaniem, którego efektów nie zastąpi jednorazowy przypływ nadziei.

Wytrwałość, która wymaga nauczenia się nowego sposobu działania. Dwunastoletni Peter wyrusza na poszukiwanie oswojonego lisa Paxa, którego wcześniej porzucił na polecenie ojca. W drodze łamie stopę. Trafia do Voli, samotnie mieszkającej kobiety, która udziela mu pomocy. Dalszy marsz wymaga przygotowania: Peter dostaje kule i pod jej opieką ćwiczy poruszanie się. Chce jak najszybciej odnaleźć lisa, lecz musi poświęcić czas na odzyskanie sprawności. Kiedy potrafi już ruszyć dalej, podejmuje przerwaną wędrówkę. Wniosek: Upór Petera przynosi skutek dopiero wtedy, gdy chłopiec przyjmuje pomoc i dostosowuje sposób działania do własnych ograniczeń.

Wytrwałe szukanie ratunku mimo kolejnych niepowodzeń. Tomek Sawyer i jego koleżanka Becky Thatcher gubią się podczas wycieczki w jaskini. Kończy im się jedzenie i światło. Tomek bada kolejne przejścia, rozwijając sznurek, który pozwala mu odnaleźć drogę powrotną. Kiedy jedna próba zawodzi, wraca do miejsca, gdzie zostawił wyczerpaną Becky. Potem rusza ponownie, chociaż sam także jest głodny i przerażony. Wreszcie dostrzega światło dnia przez niewielki otwór. Sprowadza dziewczynkę i razem wydostają się na zewnątrz. Wniosek: Wytrwałość Tomka daje obojgu szansę ocalenia, bo po każdym niepowodzeniu chłopiec szuka innej drogi.

Wytrwałość podtrzymywana przez pragnienie powrotu do bliskich. Odyseusz, król Itaki, po wojnie trojańskiej chce wrócić do żony Penelopy i syna Telemacha. Traci jednak statki i towarzyszy, a po katastrofie trafia do nimfy Kalipso. Przez lata pozostaje na jej wyspie. Choć nimfa oferuje mu nieśmiertelność, Odyseusz tęskni za domem. Gdy wreszcie otrzymuje zgodę na odpłynięcie, sam buduje tratwę. Bóg morza Posejdon niszczy ją podczas burzy. Odyseusz walczy z falami, dociera do kolejnego brzegu i ostatecznie dzięki pomocy Feaków, miejscowych żeglarzy, wraca do Itaki. Wniosek: Wytrwałość Odyseusza wyrasta z więzi z domem: świadomość, do kogo chce wrócić, pomaga mu znosić wieloletnie przeciwności.

Długie starania o uwolnienie bliskiego. Hanka Borynowa, chłopka z Lipiec, zostaje sama z dziećmi, gdy jej mąż Antek trafia do więzienia po bitwie o las. Zajmuje się gospodarstwem, ale jednocześnie zabiega o jego uwolnienie. Zdobywa od księdza list do adwokata i jeździ do miasta. Płaci prawnikowi, choć ten nie potrafi obiecać szybkiego zakończenia sprawy. Nie przestaje działać także wtedy, gdy szwagier straszy ją wieloletnią karą dla Antka. W końcu wraca z wiadomością, że mąż ma niebawem wyjść. Wniosek: Wytrwałość Hanki polega na działaniu mimo niepewnego wyniku, a troska o rodzinę pomaga jej znieść zwlekanie urzędów i cudze zniechęcanie.

Cierpliwość, po której trzeba zmienić plan. Tomasz Judym, młody lekarz z ubogiej warszawskiej rodziny, otwiera własny gabinet. Rano pracuje w szpitalu, a po południu o stałej porze czeka w mieszkaniu na pacjentów. Przez kolejne miesiące prawie nikt nie przychodzi. Mimo to pilnuje godzin przyjęć i nie porzuca od razu swojej praktyki. Jego pieniądze stopniowo się kończą. Kiedy otrzymuje propozycję pracy w uzdrowisku Cisy, przyjmuje ją i wyjeżdża z Warszawy. Wniosek: Historia Judyma pozwala odróżnić wytrwałość w wykonywaniu zawodu od uporu przy jednym planie, który nie daje szans na utrzymanie.

Wytrwanie w wyczerpującym zadaniu. Małgorzata szuka zaginionego Mistrza, pisarza, którego kocha. Przyjmuje propozycję Wolanda, czyli szatana, i zostaje gospodynią jego balu. Wita przybywających zmarłych gości, wciąż zachowując uprzejmość. Z czasem kolano, które całują goście, bardzo ją boli, a ciężki łańcuch na szyi coraz bardziej ją męczy. Twarze kolejnych osób zaczynają zlewać się w jedną. Małgorzata nadal spełnia obowiązki gospodyni i wytrzymuje do końca uroczystości. Potem staje przed Wolandem, który pozwala jej wypowiedzieć życzenie. Wniosek: Przywiązanie do Mistrza pozwala Małgorzacie znosić wyczerpanie, dlatego wytrwałość w tej próbie wyrasta z celu ważniejszego niż własna wygoda.

Ponawianie prób, gdy zawodzą wpływy i pieniądze. Marek Winicjusz, rzymski patrycjusz, szuka sposobu na uwolnienie ukochanej Ligii, aresztowanej razem z innymi chrześcijanami. Prosi wpływowych znajomych o pomoc i przekupuje ludzi związanych z więzieniem oraz igrzyskami. Kolejne starania nie przynoszą ratunku. Nie przestaje jednak szukać dostępu do dziewczyny. W końcu spotyka strażnika będącego chrześcijaninem. Mężczyzna nie może wpuścić go do środka, ale zgadza się dostarczyć list. Winicjusz czeka przed więzieniem, aż ze zmęczenia zasypia na kamieniu. Wniosek: Upór Winicjusza podtrzymuje więź z Ligią nawet wtedy, gdy nie potrafi zmienić jej losu, a wcześniejsze przywileje okazują się bezsilne.